Sách giáo khoa Toán 9 Tập hai

Giải Bài 6.32 trang 27 SGK Toán 9

Bài 21. Giải bài toán bằng cách lập phương trình   Đã kiểm chéo

Đề bài

Một ô tô khách khởi hành từ Hà Nội đi Hải Phòng. Sau đó 30 phút, một ô tô con xuất phát từ cùng địa điểm ở Hà Nội và cũng đi về Hải Phòng trên cùng tuyến đường, với vận tốc lớn hơn vận tốc của ô tô khách là 20 km/h. Hai xe đến cùng một địa điểm ở Hải Phòng tại cùng một thời điểm. Hãy tính vận tốc của mỗi ô tô, biết rằng quãng đường Hà Nội – Hải Phòng dài khoảng 120 km.

Lời giải

Gọi ẩn và điều kiện:

Gọi vận tốc của ô tô khách là xx (km/h), điều kiện x>0x > 0.

Vì vận tốc ô tô con lớn hơn vận tốc ô tô khách là 2020 km/h nên vận tốc ô tô con là x+20x + 20 (km/h).

Biểu diễn thời gian đi hết quãng đường:

Quãng đường Hà Nội – Hải Phòng dài 120120 km, nên:

- Thời gian ô tô khách đi hết quãng đường là 120x\dfrac{120}{x} (giờ).
- Thời gian ô tô con đi hết quãng đường là 120x+20\dfrac{120}{x+20} (giờ).

Lập phương trình:

Ô tô con xuất phát sau ô tô khách 3030 phút =12= \dfrac{1}{2} giờ, nhưng hai xe đến Hải Phòng cùng một lúc. Do đó thời gian ô tô khách đi nhiều hơn ô tô con là 12\dfrac{1}{2} giờ:

120x−120x+20=12\frac{120}{x} - \frac{120}{x+20} = \frac{1}{2}

Giải phương trình:

Quy đồng và khử mẫu (nhân hai vế với 2x(x+20)2x(x+20)):

240(x+20)−240x=x(x+20)240(x+20) - 240x = x(x+20)

240x+4800−240x=x2+20x240x + 4800 - 240x = x^2 + 20x

x2+20x−4800=0x^2 + 20x - 4800 = 0

Ta có Δ=202+4⋅4800=400+19200=19600>0\Delta = 20^2 + 4 \cdot 4800 = 400 + 19200 = 19600 > 0, nên Δ=140\sqrt{\Delta} = 140.

x1=−20+1402=60;x2=−20−1402=−80x_1 = \frac{-20 + 140}{2} = 60; \qquad x_2 = \frac{-20 - 140}{2} = -80

Đối chiếu điều kiện x>0x > 0: nhận x=60x = 60, loại x=−80x = -80.

Kết luận:

Vận tốc ô tô khách là 6060 km/h; vận tốc ô tô con là 60+20=8060 + 20 = 80 km/h.

Kiểm tra lại: Ô tô khách đi hết 12060=2\dfrac{120}{60} = 2 giờ; ô tô con đi hết 12080=1,5\dfrac{120}{80} = 1{,}5 giờ. Chênh lệch 2−1,5=0,52 - 1{,}5 = 0{,}5 giờ =30= 30 phút, đúng với đề bài.

Đáp số

Ô tô khách: 60 km/h; ô tô con: 80 km/h

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.