Giải Thử thách nhỏ trang 23 SGK Toán 9
Đề bài
Vuông: Hãy tìm một phương trình bậc hai mà tổng và tích các nghiệm của phương trình là hai số đối nhau.
Tròn: Tớ tìm ra rồi! Đó là phương trình .
Em có đồng ý với ý kiến của Tròn không? Vì sao?
Lời giải
Nhận xét về ý kiến của Tròn.
Xét phương trình Tròn đưa ra: (với , , ).
Nếu chỉ nhìn theo định lí Viète một cách hình thức thì:
- Tổng các nghiệm: ;
- Tích các nghiệm: .
Hai số và đúng là hai số đối nhau. Thoạt nhìn có vẻ Tròn đúng.
Tuy nhiên, muốn nói tới *tổng và tích các nghiệm* thì trước hết phương trình phải có nghiệm. Ta kiểm tra biệt thức:
Vì nên phương trình vô nghiệm. Đã vô nghiệm thì không có nghiệm nào để lập tổng và tích, nên định lí Viète không áp dụng được. Do đó không đồng ý với ý kiến của Tròn: phương trình đó không thỏa mãn yêu cầu của Vuông.
Tìm một phương trình đúng.
Gọi hai nghiệm cần tìm có tổng và tích . Yêu cầu "tổng và tích là hai số đối nhau" nghĩa là . Ngoài ra phương trình phải thực sự có nghiệm, tức là .
Chọn và (khi đó , thỏa mãn hai số đối nhau). Theo định lí Viète đảo, hai số có tổng và tích là nghiệm của phương trình:
Kiểm tra lại: phương trình có nên có hai nghiệm phân biệt. Theo Viète:
Tổng là , tích là — đúng là hai số đối nhau, và phương trình có nghiệm thật sự. Vậy là một phương trình thỏa mãn yêu cầu.
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.