Giải Bài 5.22 trang 103 SGK Toán 9
Đề bài
Cho góc với tia phân giác và điểm trên cạnh , điểm trên cạnh sao cho . Đường thẳng qua và vuông góc với cắt tại . Chứng minh rằng và là hai tiếp tuyến cắt nhau của đường tròn .
Lời giải
Phân tích. Đường tròn đang xét là , có tâm và bán kính . Ta sẽ chứng minh cả hai đường thẳng (chứa trong ) và (chứa trong ) đều là tiếp tuyến của đường tròn này, và chúng cắt nhau tại .
a) là tiếp tuyến của .
Vì cách tâm một khoảng bằng nên điểm nằm trên đường tròn .
Theo giả thiết, đường thẳng qua và vuông góc với chính là đường thẳng , nên tại , tức là tại .
Như vậy là đường thẳng đi qua điểm của đường tròn và vuông góc với bán kính tại tiếp điểm . Do đó là tiếp tuyến của tại .
b) là tiếp tuyến của .
Gọi là chân đường vuông góc hạ từ xuống , khi đó là khoảng cách từ đến , còn là khoảng cách từ đến .
Vì nằm trên tia phân giác của góc nên cách đều hai cạnh của góc:
Suy ra điểm cách tâm đúng bằng bán kính , nên nằm trên đường tròn . Lại có tại , nên là tiếp tuyến của tại .
Ta chứng minh trùng với . Xét hai tam giác vuông (vuông tại ) và (vuông tại ) có:
- là cạnh chung (cạnh huyền);
- (vì là tia phân giác của góc ).
Do đó (cạnh huyền – góc nhọn), suy ra .
Mà theo giả thiết , nên . Hai điểm và cùng nằm trên tia và cách một khoảng bằng nhau, vậy .
Khi đó nằm trên đường tròn và tại , nên là tiếp tuyến của tại .
c) Kết luận. và đều là tiếp tuyến của đường tròn , và chúng cùng đi qua điểm nên cắt nhau tại . Vậy và là hai tiếp tuyến cắt nhau của đường tròn (đpcm).
*Nhận xét.* Từ chứng minh trên còn suy ra , tức cũng nằm trên và hai tiếp tuyến , bằng nhau — đúng tính chất hai tiếp tuyến cắt nhau.
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.