Sách giáo khoa Toán 9 Tập một

Giải Bài 5.3 trang 86 SGK Toán 9

Bài 13. Mở đầu về đường tròn   Đã kiểm chéo

Đề bài

Cho đường tròn (O)(O), đường thẳng dd đi qua OO và điểm AA thuộc (O)(O) nhưng không thuộc dd. Gọi BB là điểm đối xứng với AA qua dd; CC và DD lần lượt là điểm đối xứng với AA và BB qua OO.

a) Ba điểm BB, CC và DD có thuộc (O)(O) không? Vì sao?

b) Chứng minh tứ giác ABCDABCD là hình chữ nhật.

c) Chứng minh rằng CC và DD đối xứng với nhau qua dd.

Lời giải

a) Ba điểm BB, CC, DD có thuộc (O)(O) không?

*Điểm BB:* BB đối xứng với AA qua đường thẳng dd. Vì dd đi qua OO nên OO nằm trên dd, do đó OO là điểm bất động của phép đối xứng trục dd. Phép đối xứng trục giữ nguyên khoảng cách, nên:
OB=OA=R.OB = OA = R.
Vậy BB thuộc (O)(O).

*Điểm CC:* CC đối xứng với AA qua OO, nghĩa là OO là trung điểm của ACAC, suy ra:
OC=OA=R.OC = OA = R.
Vậy CC thuộc (O)(O).

*Điểm DD:* DD đối xứng với BB qua OO, nghĩa là OO là trung điểm của BDBD, suy ra:
OD=OB=R.OD = OB = R.
Vậy DD thuộc (O)(O).

Kết luận: cả ba điểm BB, CC, DD đều thuộc đường tròn (O)(O).

b) Chứng minh tứ giác ABCDABCD là hình chữ nhật.

Xét tứ giác ABCDABCD có hai đường chéo là ACAC và BDBD.

- Vì CC đối xứng với AA qua OO nên OO là trung điểm của ACAC.
- Vì DD đối xứng với BB qua OO nên OO là trung điểm của BDBD.

Hai đường chéo ACAC và BDBD cắt nhau tại trung điểm OO của mỗi đường, nên ABCDABCD là hình bình hành.

Mặt khác, AA, BB, CC, DD đều thuộc (O)(O) và OO là trung điểm của ACAC, BDBD, nên ACAC và BDBD đều là đường kính của (O)(O):
AC=BD=2R.AC = BD = 2R.

Hình bình hành ABCDABCD có hai đường chéo bằng nhau nên ABCDABCD là hình chữ nhật (đpcm).

c) Chứng minh CC và DD đối xứng với nhau qua dd.

Vì BB đối xứng với AA qua dd nên dd là đường trung trực của ABAB; do đó d⊥ABd \perp AB và dd đi qua trung điểm MM của ABAB.

Vì ABCDABCD là hình chữ nhật nên CD∥ABCD \parallel AB và CD=ABCD = AB. Từ d⊥ABd \perp AB và CD∥ABCD \parallel AB suy ra:
d⊥CD.d \perp CD.

Gọi NN là trung điểm của CDCD. Trong hình chữ nhật ABCDABCD, tâm OO là trung điểm của mỗi đường chéo, nên OO là tâm đối xứng của hình; qua phép đối xứng tâm OO, cạnh ABAB biến thành cạnh CDCD, do đó trung điểm MM của ABAB biến thành trung điểm NN của CDCD. Vậy OO là trung điểm của MNMN, tức MM, OO, NN thẳng hàng.

Vì MM và OO cùng nằm trên dd nên đường thẳng MNMN chính là dd, suy ra NN cũng nằm trên dd.

Như vậy dd vuông góc với CDCD tại trung điểm NN của CDCD, nên dd là đường trung trực của CDCD. Do đó CC và DD đối xứng với nhau qua dd (đpcm).

Đáp số

B, C, D đều thuộc (O) vì OB = OC = OD = Rđpcmđpcm

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.