Sách giáo khoa Toán 9 Tập một

Giải Bài 4.20 trang 80 SGK Toán 9

Bài tập cuối chương IV   Đã kiểm chéo

Đề bài

Trong một buổi tập trận, một tàu ngầm đang ở trên mặt biển bắt đầu di chuyển theo đường thẳng tạo với mặt nước biển một góc 21∘21^\circ để lặn xuống (H.4.31).

a) Khi tàu chuyển động theo hướng đó và đi được 200 m thì tàu ở độ sâu bao nhiêu so với mặt nước biển? (làm tròn đến m).

b) Giả sử tốc độ của tàu là 9 km/h thì sau bao lâu (tính từ lúc bắt đầu lặn) tàu ở độ sâu 200 m (tức là cách mặt nước biển 200 m)?

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 80 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Hình 4.31: AA ở mặt biển bên trái, BB ở mặt biển bên phải; tàu ngầm đi từ AA theo đường thẳng nghiêng xuống tạo góc 21∘21^\circ với mặt nước (ABAB), tới điểm HH ở dưới nước (thẳng đứng dưới BB). BHBH vuông góc với mặt biển tại BB, là độ sâu của tàu.

Lời giải

Phân tích hình vẽ. Tàu xuất phát từ AA trên mặt biển, đi theo đường thẳng AHAH nghiêng xuống, tạo với mặt nước ABAB một góc HAB^=21∘\widehat{HAB}=21^\circ. Độ sâu của tàu là đoạn BHBH vuông góc với mặt biển tại BB. Do đó tam giác ABHABH vuông tại BB, trong đó:
- AHAH là cạnh huyền (quãng đường tàu đi được),
- BHBH là cạnh góc vuông đối diện với góc 21∘21^\circ.

a) Tàu đi được AH=200AH = 200 m theo đường nghiêng. Trong tam giác vuông ABHABH (vuông tại BB), độ sâu BHBH đối diện với góc 21∘21^\circ nên:

BH=AH⋅sin⁡HAB^=200⋅sin⁡21∘≈200⋅0,3584≈71,7 (m).BH = AH \cdot \sin\widehat{HAB} = 200 \cdot \sin 21^\circ \approx 200 \cdot 0{,}3584 \approx 71{,}7 \text{ (m)}.

Làm tròn đến mét: tàu ở độ sâu khoảng 7272 m so với mặt nước biển.

b) Để tàu ở độ sâu 200200 m, nghĩa là BH=200BH = 200 m. Khi đó quãng đường tàu đã đi (cạnh huyền AHAH) là:

AH=BHsin⁡21∘=200sin⁡21∘≈2000,3584≈558 (m)≈0,558 (km).AH = \dfrac{BH}{\sin 21^\circ} = \dfrac{200}{\sin 21^\circ} \approx \dfrac{200}{0{,}3584} \approx 558 \text{ (m)} \approx 0{,}558 \text{ (km)}.

Tốc độ của tàu là v=9v = 9 km/h. Thời gian tàu đi hết quãng đường AHAH là:

t=AHv=0,5589≈0,062 (giờ).t = \dfrac{AH}{v} = \dfrac{0{,}558}{9} \approx 0{,}062 \text{ (giờ)}.

Đổi ra giây: t≈0,062⋅3600≈223t \approx 0{,}062 \cdot 3600 \approx 223 (giây), tức khoảng 33 phút 4343 giây.

Vậy sau khoảng 223223 giây (≈3\approx 3 phút 4343 giây) kể từ lúc bắt đầu lặn thì tàu ở độ sâu 200200 m.

Đáp số

Độ sâu ≈72\approx 72 m≈223\approx 223 giây ≈3\approx 3 phút 4343 giây (tức khoảng 0,0620{,}062 giờ)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.