Sách giáo khoa Toán 9 Tập một

Giải Bài 4.12 trang 78 SGK Toán 9

Bài tập cuối Chương IV. Hệ thức lượng trong tam giác vuông   Đã kiểm chéo

Đề bài

Cho hình thang ABCDABCD (AD∥BCAD \parallel BC) có AD=16AD = 16 cm, BC=4BC = 4 cm và A^=B^=ACD^=90∘\hat{A} = \hat{B} = \widehat{ACD} = 90^\circ.

a) Kẻ đường cao CECE của tam giác ACDACD. Chứng minh ADC^=ACE^\widehat{ADC} = \widehat{ACE}. Tính sin của các góc ADC^\widehat{ADC}, ACE^\widehat{ACE} và suy ra AC2=AE⋅ADAC^2 = AE \cdot AD. Từ đó tính ACAC.

b) Tính góc DD của hình thang.

Lời giải

## Phân tích hình

Hình thang ABCDABCD có AD∥BCAD \parallel BC, AD=16AD = 16 cm, BC=4BC = 4 cm, A^=B^=90∘\hat{A} = \hat{B} = 90^\circ (hình thang vuông tại AA và BB), và ACD^=90∘\widehat{ACD} = 90^\circ (nên △ACD\triangle ACD vuông tại CC).

CECE là đường cao của △ACD\triangle ACD nên CE⊥ADCE \perp AD tại EE (với EE thuộc ADAD).

## a) Chứng minh ADC^=ACE^\widehat{ADC} = \widehat{ACE}, tính sin⁡\sin và suy ra ACAC

• Chứng minh ADC^=ACE^\widehat{ADC} = \widehat{ACE}

Tam giác ACDACD vuông tại CC nên hai góc nhọn phụ nhau:
ADC^+DAC^=90∘.\widehat{ADC} + \widehat{DAC} = 90^\circ.

Tam giác ACEACE vuông tại EE (vì CE⊥ADCE \perp AD) nên:
ACE^+CAE^=90∘.\widehat{ACE} + \widehat{CAE} = 90^\circ.

Mà DAC^=CAE^\widehat{DAC} = \widehat{CAE} (cùng là góc AA của tam giác ACDACD). Do đó:
ADC^=ACE^.(đpcm)\widehat{ADC} = \widehat{ACE}. \qquad \text{(đpcm)}

• Tính sin⁡\sin các góc

Trong tam giác ACDACD vuông tại CC, góc ADC^\widehat{ADC} có cạnh đối là ACAC, cạnh huyền là ADAD:
sin⁡ADC^=ACAD.\sin\widehat{ADC} = \dfrac{AC}{AD}.

Trong tam giác ACEACE vuông tại EE, góc ACE^\widehat{ACE} có cạnh đối là AEAE, cạnh huyền là ACAC:
sin⁡ACE^=AEAC.\sin\widehat{ACE} = \dfrac{AE}{AC}.

• Suy ra AC2=AE⋅ADAC^2 = AE \cdot AD

Vì ADC^=ACE^\widehat{ADC} = \widehat{ACE} nên sin⁡ADC^=sin⁡ACE^\sin\widehat{ADC} = \sin\widehat{ACE}, tức là:
ACAD=AEAC  ⇒  AC2=AE⋅AD.(đpcm)\dfrac{AC}{AD} = \dfrac{AE}{AC} \;\Rightarrow\; AC^2 = AE \cdot AD. \qquad \text{(đpcm)}

• Tính ACAC

Xét tứ giác ABCEABCE: có A^=ABC^=90∘\hat{A} = \widehat{ABC} = 90^\circ và AEC^=90∘\widehat{AEC} = 90^\circ (do CE⊥ADCE \perp AD). Tứ giác có ba góc vuông nên là hình chữ nhật, suy ra:
AE=BC=4 cm.AE = BC = 4 \text{ cm}.

Thay vào hệ thức trên:
AC2=AE⋅AD=4⋅16=64  ⇒  AC=8 (cm).AC^2 = AE \cdot AD = 4 \cdot 16 = 64 \;\Rightarrow\; AC = 8 \text{ (cm)}.

##

b) Tính góc DD của hình thang

Góc DD của hình thang chính là ADC^\widehat{ADC}. Trong tam giác ACDACD vuông tại CC:
sin⁡ADC^=ACAD=816=12.\sin\widehat{ADC} = \dfrac{AC}{AD} = \dfrac{8}{16} = \dfrac{1}{2}.

Do đó:
ADC^=30∘.\widehat{ADC} = 30^\circ.

Vậy góc DD của hình thang bằng 30∘30^\circ.

Kiểm tra lại: AB=CE=AC2−AE2=64−16=48=43AB = CE = \sqrt{AC^2 - AE^2} = \sqrt{64 - 16} = \sqrt{48} = 4\sqrt{3}; khi đó tan⁡ADC^=CEED=4316−4=4312=13\tan\widehat{ADC} = \dfrac{CE}{ED} = \dfrac{4\sqrt3}{16-4} = \dfrac{4\sqrt3}{12} = \dfrac{1}{\sqrt3}, đúng với góc 30∘30^\circ.

Đáp số

đpcm; AC = 8 cmgóc D = 30°

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.