Sách giáo khoa Toán 9 Tập một

Giải Bài 3.22 trang 59 SGK Toán 9

Bài 9. Biến đổi đơn giản và rút gọn biểu thức chứa căn thức bậc hai   Đã kiểm chéo

Đề bài

Rút gọn biểu thức A=x(1x+3−13−x)A = \sqrt{x}\left(\dfrac{1}{\sqrt{x}+3} - \dfrac{1}{3-\sqrt{x}}\right) (x≥0,x≠9)(x \ge 0, x \ne 9).

Lời giải

Quy đồng mẫu trong dấu ngoặc. Với x≥0, x≠9x \ge 0,\ x \ne 9, ta chọn mẫu chung của hai phân thức là (x+3)(3−x)(\sqrt{x}+3)(3-\sqrt{x}):

1x+3−13−x=3−x(x+3)(3−x)−x+3(x+3)(3−x).\dfrac{1}{\sqrt{x}+3} - \dfrac{1}{3-\sqrt{x}} = \dfrac{3-\sqrt{x}}{(\sqrt{x}+3)(3-\sqrt{x})} - \dfrac{\sqrt{x}+3}{(\sqrt{x}+3)(3-\sqrt{x})}.

Trừ hai tử số.

=(3−x)−(x+3)(x+3)(3−x)=3−x−x−3(x+3)(3−x)=−2x(x+3)(3−x).= \dfrac{(3-\sqrt{x}) - (\sqrt{x}+3)}{(\sqrt{x}+3)(3-\sqrt{x})} = \dfrac{3-\sqrt{x}-\sqrt{x}-3}{(\sqrt{x}+3)(3-\sqrt{x})} = \dfrac{-2\sqrt{x}}{(\sqrt{x}+3)(3-\sqrt{x})}.

Thu gọn mẫu theo hằng đẳng thức (x+3)(3−x)=9−x(\sqrt{x}+3)(3-\sqrt{x}) = 9 - x:

=−2x9−x.= \dfrac{-2\sqrt{x}}{9-x}.

Nhân với x\sqrt{x} ở ngoài.

A=x⋅−2x9−x=−2x9−x=2xx−9.A = \sqrt{x}\cdot \dfrac{-2\sqrt{x}}{9-x} = \dfrac{-2x}{9-x} = \dfrac{2x}{x-9}.

Vậy A=2xx−9A = \dfrac{2x}{x-9} (với x≥0, x≠9x \ge 0,\ x \ne 9).

Kiểm tra lại với x=1x = 1: A=1(11+3−13−1)=14−12=−14A = \sqrt{1}\left(\dfrac{1}{1+3} - \dfrac{1}{3-1}\right) = \dfrac{1}{4} - \dfrac{1}{2} = -\dfrac{1}{4}; thay vào kết quả: 2⋅11−9=2−8=−14\dfrac{2\cdot 1}{1-9} = \dfrac{2}{-8} = -\dfrac{1}{4}. Khớp.

Đáp số

A=2xx−9A = \dfrac{2x}{x-9}

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.