Sách giáo khoa Toán 9 Tập một

Giải Luyện tập 5 trang 58 SGK Toán 9

Bài 9. Biến đổi đơn giản và rút gọn biểu thức chứa căn thức bậc hai   Đã kiểm chéo

Đề bài

Rút gọn biểu thức sau:
(22−111−2+21−71−3)(7−11).\left(\dfrac{\sqrt{22}-\sqrt{11}}{1-\sqrt{2}}+\dfrac{\sqrt{21}-\sqrt{7}}{1-\sqrt{3}}\right)\left(\sqrt{7}-\sqrt{11}\right).

Lời giải

Ý tưởng: Phân tích tử của mỗi phân thức thành nhân tử chứa thừa số chung, rồi rút gọn với mẫu (chú ý 1−2=−(2−1)1-\sqrt2=-(\sqrt2-1)). Sau đó dùng hằng đẳng thức hiệu hai bình phương.

Bước 1. Rút gọn phân thức thứ nhất.

Vì 22=11⋅2\sqrt{22}=\sqrt{11}\cdot\sqrt2 nên 22−11=11(2−1)\sqrt{22}-\sqrt{11}=\sqrt{11}\left(\sqrt2-1\right).

22−111−2=11(2−1)−(2−1)=−11.\dfrac{\sqrt{22}-\sqrt{11}}{1-\sqrt2}=\dfrac{\sqrt{11}\left(\sqrt2-1\right)}{-\left(\sqrt2-1\right)}=-\sqrt{11}.

Bước 2. Rút gọn phân thức thứ hai.

Vì 21=7⋅3\sqrt{21}=\sqrt7\cdot\sqrt3 nên 21−7=7(3−1)\sqrt{21}-\sqrt7=\sqrt7\left(\sqrt3-1\right).

21−71−3=7(3−1)−(3−1)=−7.\dfrac{\sqrt{21}-\sqrt7}{1-\sqrt3}=\dfrac{\sqrt7\left(\sqrt3-1\right)}{-\left(\sqrt3-1\right)}=-\sqrt7.

Bước 3. Cộng hai kết quả.

−11+(−7)=−(7+11).-\sqrt{11}+\left(-\sqrt7\right)=-\left(\sqrt7+\sqrt{11}\right).

Bước 4. Nhân với (7−11)\left(\sqrt7-\sqrt{11}\right) và dùng hằng đẳng thức.

−(7+11)(7−11)=−[(7)2−(11)2]=−(7−11)=4.-\left(\sqrt7+\sqrt{11}\right)\left(\sqrt7-\sqrt{11}\right)=-\left[\left(\sqrt7\right)^2-\left(\sqrt{11}\right)^2\right]=-\left(7-11\right)=4.

Vậy biểu thức đã cho bằng 44.

*Kiểm tra bằng số gần đúng:* phân thức thứ nhất ≈−3,317\approx-3,317; phân thức thứ hai ≈−2,646\approx-2,646; tổng ≈−5,962\approx-5,962; nhân với (7−11)≈−0,671\left(\sqrt7-\sqrt{11}\right)\approx-0,671 cho ≈4\approx4 — khớp.

Đáp số

4

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.