Sách giáo khoa Toán 9 Tập một

Giải Luyện tập 3 trang 29 SGK Toán 9

Bài 3. Giải bài toán bằng cách lập hệ phương trình   Đã kiểm chéo

Đề bài

Giải phương trình 1x−1−4xx3−1=xx2+x+1\dfrac{1}{x-1}-\dfrac{4x}{x^3-1}=\dfrac{x}{x^2+x+1}.

Lời giải

Điều kiện xác định. Vì x3−1=(x−1)(x2+x+1)x^3-1=(x-1)(x^2+x+1) và x2+x+1=(x+12)2+34>0x^2+x+1=\left(x+\dfrac{1}{2}\right)^2+\dfrac{3}{4}>0 với mọi xx, nên phương trình xác định khi x−1≠0x-1\neq 0, tức là x≠1x\neq 1.

Quy đồng và khử mẫu. Mẫu thức chung là x3−1=(x−1)(x2+x+1)x^3-1=(x-1)(x^2+x+1). Viết lại từng phân thức:

1x−1=x2+x+1x3−1,4xx3−1,xx2+x+1=x(x−1)x3−1.\frac{1}{x-1}=\frac{x^2+x+1}{x^3-1},\qquad \frac{4x}{x^3-1},\qquad \frac{x}{x^2+x+1}=\frac{x(x-1)}{x^3-1}.

Phương trình trở thành:

x2+x+1x3−1−4xx3−1=x(x−1)x3−1.\frac{x^2+x+1}{x^3-1}-\frac{4x}{x^3-1}=\frac{x(x-1)}{x^3-1}.

Vì các mẫu bằng nhau (và khác 00 do x≠1x\neq 1), ta suy ra tử thức bằng nhau:

x2+x+1−4x=x(x−1).x^2+x+1-4x=x(x-1).

Giải phương trình.

x2−3x+1=x2−x.x^2-3x+1=x^2-x.

Trừ x2x^2 ở hai vế:

−3x+1=−x  ⇒  1=2x  ⇒  x=12.-3x+1=-x \;\Rightarrow\; 1=2x \;\Rightarrow\; x=\frac{1}{2}.

Kiểm tra điều kiện. Giá trị x=12x=\dfrac{1}{2} thỏa mãn x≠1x\neq 1 nên nhận được.

Thử lại. Với x=12x=\dfrac{1}{2}: vế trái =1−12−4⋅1218−1=−2−2−78=−2+167=27=\dfrac{1}{-\frac12}-\dfrac{4\cdot\frac12}{\frac18-1}=-2-\dfrac{2}{-\frac78}=-2+\dfrac{16}{7}=\dfrac{2}{7}; vế phải =1214+12+1=1274=27=\dfrac{\frac12}{\frac14+\frac12+1}=\dfrac{\frac12}{\frac74}=\dfrac{2}{7}. Hai vế bằng nhau.

Kết luận. Phương trình có nghiệm duy nhất x=12x=\dfrac{1}{2}.

Đáp số

x = 0,5

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.