Sách giáo khoa Toán 9 Tập một

Giải Luyện tập 1 trang 22 SGK Toán 9

Bài 3. Giải bài toán bằng cách lập hệ phương trình   Đã kiểm chéo

Đề bài

Một chiếc xe khách đi từ Thành phố Hồ Chí Minh đến Cần Thơ, quãng đường dài 170 km. Sau khi xe khách xuất phát 1 giờ 40 phút, một chiếc xe tải bắt đầu đi từ Cần Thơ về Thành phố Hồ Chí Minh (trên cùng một tuyến đường với xe khách) và gặp xe khách sau đó 40 phút. Tính vận tốc của mỗi xe, biết rằng mỗi giờ xe khách đi nhanh hơn xe tải 15 km.
Hướng dẫn. Gọi xx (km/h) là vận tốc của xe tải và yy (km/h) là vận tốc xe khách (x,y>0x, y > 0). Chú ý rằng hai xe (đi ngược chiều) gặp nhau khi tổng quãng đường hai xe đã đi bằng 170 km.

Lời giải

Gọi ẩn và điều kiện. Gọi xx (km/h) là vận tốc của xe tải và yy (km/h) là vận tốc của xe khách (x>0, y>0)(x>0,\ y>0).

Đổi đơn vị thời gian.

1 giờ 40 phút=53 giờ,40 phút=23 giờ.1\text{ giờ }40\text{ phút} = \frac{5}{3}\text{ giờ}, \qquad 40\text{ phút} = \frac{2}{3}\text{ giờ}.

Lập hệ phương trình.

Vì mỗi giờ xe khách đi nhanh hơn xe tải 1515 km nên:

y−x=15.y - x = 15.

Khi hai xe gặp nhau:

- Xe khách đã đi từ lúc xuất phát đến lúc gặp, tức là 53+23=73\dfrac{5}{3} + \dfrac{2}{3} = \dfrac{7}{3} (giờ), nên quãng đường xe khách đi được là 73y\dfrac{7}{3}y (km).
- Xe tải đi trong 23\dfrac{2}{3} giờ, nên quãng đường xe tải đi được là 23x\dfrac{2}{3}x (km).

Hai xe đi ngược chiều gặp nhau nên tổng hai quãng đường bằng 170170 km:

73y+23x=170.\frac{7}{3}y + \frac{2}{3}x = 170.

Ta có hệ phương trình:

{y−x=1573y+23x=170\begin{cases} y - x = 15 \\[4pt] \dfrac{7}{3}y + \dfrac{2}{3}x = 170 \end{cases}

Giải hệ. Từ phương trình thứ nhất suy ra y=x+15y = x + 15. Thay vào phương trình thứ hai và nhân hai vế với 33:

7(x+15)+2x=5107(x+15) + 2x = 510
7x+105+2x=5107x + 105 + 2x = 510
9x=4059x = 405
x=45.x = 45.

Suy ra y=45+15=60y = 45 + 15 = 60.

Cả hai giá trị đều thỏa mãn điều kiện x>0, y>0x>0,\ y>0.

Kiểm tra lại. Xe khách đi được 60⋅73=14060 \cdot \dfrac{7}{3} = 140 (km); xe tải đi được 45⋅23=3045 \cdot \dfrac{2}{3} = 30 (km). Tổng 140+30=170140 + 30 = 170 (km) đúng bằng quãng đường, và 60−45=1560 - 45 = 15 (km/h) đúng với đề bài.

Kết luận. Vận tốc của xe tải là 4545 km/h và vận tốc của xe khách là 6060 km/h.

Đáp số

Vận tốc xe tải: 45 km/h; vận tốc xe khách: 60 km/h

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.