Giải Tranh luận trang 107 SGK Toán 8
Đề bài
Theo em, bạn nào đúng, bạn nào sai? Cho biết ý kiến của em.
(Bạn thứ nhất: "Tớ nghĩ là hai hình vuông bất kì đều đồng dạng với nhau.")
(Bạn thứ hai: "Tớ nghĩ hai hình tam giác đều bất kì đều đồng dạng phối cảnh với nhau.")
Lời giải
Nhắc lại kiến thức (SGK KNTT):
- Hai hình gọi là đồng dạng phối cảnh (hay vị tự) với nhau nếu có một *tâm phối cảnh* sao cho mỗi điểm của hình này nối với thì đi qua điểm tương ứng của hình kia, và tỉ số các khoảng cách tới luôn bằng một số không đổi. Khi đó các cạnh tương ứng của hai hình song song với nhau.
- Hình gọi là đồng dạng với hình nếu đồng dạng phối cảnh với một hình bằng . Nói cách khác, đồng dạng = "phóng to/thu nhỏ rồi có thể di chuyển, xoay, lật".
a) Ý kiến bạn thứ nhất: "Hai hình vuông bất kì đều đồng dạng với nhau." — ĐÚNG.
Xét hai hình vuông bất kì có cạnh và cạnh . Đặt . Phóng to (hoặc thu nhỏ) hình vuông cạnh theo tỉ số ta được một hình vuông cạnh , tức là bằng hình vuông còn lại (chỉ cần di chuyển, xoay cho khớp). Mọi hình vuông đều có bốn góc vuông bằng nhau và bốn cạnh bằng nhau, nên tỉ lệ luôn giữ nguyên. Do đó hai hình vuông bất kì luôn đồng dạng với nhau. Bạn thứ nhất nói đúng.
b) Ý kiến bạn thứ hai: "Hai tam giác đều bất kì đều đồng dạng phối cảnh với nhau." — SAI.
Đúng là hai tam giác đều bất kì luôn đồng dạng với nhau (cùng ba góc , các cạnh tỉ lệ). Nhưng bạn thứ hai lại khẳng định chúng đồng dạng phối cảnh, điều này *không phải lúc nào cũng đúng*.
Đồng dạng phối cảnh đòi hỏi vị trí rất đặc biệt: các cạnh tương ứng phải song song và các đỉnh tương ứng phải cùng nằm trên những tia kẻ từ một tâm phối cảnh . Nếu đặt hai tam giác đều ở vị trí bất kì — chẳng hạn một tam giác bị xoay một góc so với tam giác kia — thì các cạnh tương ứng không còn song song, nên không thể tìm được tâm phối cảnh. Khi đó hai tam giác vẫn đồng dạng, nhưng không đồng dạng phối cảnh.
Vậy bạn thứ hai nói sai: hai tam giác đều bất kì chỉ chắc chắn đồng dạng, chứ không chắc đồng dạng phối cảnh (chỉ phối cảnh khi được đặt ở vị trí thích hợp: cạnh tương ứng song song).
Kết luận: Bạn thứ nhất đúng, bạn thứ hai sai.
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.