Sách giáo khoa Toán 8 Tập một

Giải Bài 3.45 trang 75 SGK Toán 8

Bài tập cuối chương III   Đã kiểm chéo

Đề bài

Cho tam giác ABCABC cân tại AA; MM là một điểm thuộc đường thẳng BCBC, BB ở giữa MM và CC. Gọi EE, KK lần lượt là chân đường vuông góc hạ từ MM và từ BB xuống ACAC, còn NN, DD lần lượt là chân đường vuông góc hạ từ BB xuống MEME và từ MM xuống ABAB (H.3.61).

Chứng minh rằng:

a) Tứ giác BKENBKEN là hình chữ nhật;

b) BKBK bằng hiệu khoảng cách từ MM đến ACAC và đến ABAB (dù MM thay đổi trên đường thẳng BCBC miễn là BB nằm giữa MM và CC) tức là BK=ME−MDBK = ME - MD.

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 75 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Hình 3.61: Tam giác ABCABC cân tại AA (AA ở đỉnh trên), BB và CC ở đáy. Điểm MM nằm trên đường thẳng BCBC kéo dài về phía bên trái, với BB ở giữa MM và CC. Từ MM hạ vuông góc xuống đường thẳng ACAC tại EE và xuống ABAB tại DD (góc vuông tại EE và DD). Từ BB hạ vuông góc xuống ACAC tại KK và xuống MEME tại NN (góc vuông tại KK và NN). NN nằm trong đoạn giữa MM và EE. DD nằm phía dưới gần BB.

Lời giải

## a) Tứ giác BKENBKEN là hình chữ nhật

Theo giả thiết:

- KK là chân đường vuông góc hạ từ BB xuống ACAC nên BK⊥ACBK \perp AC.
- EE là chân đường vuông góc hạ từ MM xuống ACAC nên ME⊥ACME \perp AC.

Hai đường thẳng BKBK và MEME cùng vuông góc với ACAC nên BK∥MEBK \parallel ME, tức là BK∥NEBK \parallel NE (vì NN nằm trên MEME).

Xét tứ giác BKENBKEN (các đỉnh KK, EE nằm trên ACAC; NN nằm trên MEME):

- Tại KK: vì BK⊥ACBK \perp AC và KEKE nằm trên ACAC nên BKE^=90∘\widehat{BKE} = 90^\circ.
- Tại EE: vì ME⊥ACME \perp AC, mà EKEK nằm trên ACAC và ENEN nằm trên MEME nên KEN^=90∘\widehat{KEN} = 90^\circ.
- Tại NN: vì NN là chân đường vuông góc hạ từ BB xuống MEME nên BN⊥MEBN \perp ME, do đó BNE^=90∘\widehat{BNE} = 90^\circ.

Tứ giác BKENBKEN có ba góc vuông (BKE^=KEN^=BNE^=90∘\widehat{BKE} = \widehat{KEN} = \widehat{BNE} = 90^\circ) nên nó là hình chữ nhật.

⇒\Rightarrow Tứ giác BKENBKEN là hình chữ nhật (đpcm).

##

b) Chứng minh BK=ME−MDBK = ME - MD

Vì BKENBKEN là hình chữ nhật nên hai cạnh đối bằng nhau:
BK=NE.BK = NE.

Điểm NN nằm giữa MM và EE trên đoạn MEME, nên:
ME=MN+NE  ⇒  NE=ME−MN.ME = MN + NE \;\Rightarrow\; NE = ME - MN.

Do đó:
BK=ME−MN.(1)BK = ME - MN. \quad (1)

Ta chứng minh MN=MDMN = MD.

Tính các góc: Vì BKENBKEN là hình chữ nhật nên BN∥KEBN \parallel KE, mà KK, EE thuộc ACAC nên BN∥ACBN \parallel AC. Đường thẳng BCBC cắt hai đường thẳng song song BNBN và ACAC, theo tính chất hai góc đồng vị:
NBM^=ACB^.\widehat{NBM} = \widehat{ACB}.

Tam giác ABCABC cân tại AA nên ACB^=ABC^\widehat{ACB} = \widehat{ABC}. Suy ra:
NBM^=ABC^.(2)\widehat{NBM} = \widehat{ABC}. \quad (2)

Mặt khác, DD nằm trên đường thẳng ABAB (về phía dưới BB) nên tia BDBD là tia đối của tia BABA; tia BMBM là tia đối của tia BCBC. Vậy DBM^\widehat{DBM} và ABC^\widehat{ABC} là hai góc đối đỉnh:
DBM^=ABC^.(3)\widehat{DBM} = \widehat{ABC}. \quad (3)

Từ (2)(2) và (3)(3) suy ra DBM^=NBM^\widehat{DBM} = \widehat{NBM}.

Xét hai tam giác vuông BDMBDM (vuông tại DD) và BNMBNM (vuông tại NN):

- Cạnh huyền chung: BMBM.
- Góc nhọn: DBM^=NBM^\widehat{DBM} = \widehat{NBM} (chứng minh trên).

Do đó △BDM=△BNM\triangle BDM = \triangle BNM (cạnh huyền – góc nhọn), suy ra:
MD=MN.(4)MD = MN. \quad (4)

Thay (4)(4) vào (1)(1):
BK=ME−MN=ME−MD.BK = ME - MN = ME - MD.

Vậy BK=ME−MDBK = ME - MD (đpcm). Vì cách chứng minh chỉ dùng BB nằm giữa MM và CC, kết quả đúng với mọi vị trí của MM trên đường thẳng BCBC thỏa điều kiện đó.

Đáp số

đpcmđpcm

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.