Sách giáo khoa Toán 8 Tập hai

Giải Tranh luận trang 11 SGK Toán 8

Bài 22. Tính chất cơ bản của phân thức đại số   Đã kiểm chéo

Đề bài

Hai phân thức 5x−1\dfrac{5}{x-1} và x1−x\dfrac{x}{1-x} có MTC là x−1x-1.

Không đúng, MTC là (x−1)(1−x)(x-1)(1-x) chứ!

Theo em, bạn nào chọn MTC hợp lí hơn? Vì sao?

Lời giải

Phân tích hai mẫu thức. Hai mẫu là x−1x-1 và 1−x1-x. Nhận thấy chúng chỉ khác nhau về dấu:
1−x=−(x−1).1-x = -(x-1).

Biến đổi để quy về cùng một mẫu. Áp dụng tính chất cơ bản của phân thức (nhân cả tử và mẫu với −1-1):
x1−x=x⋅(−1)(1−x)⋅(−1)=−xx−1.\dfrac{x}{1-x} = \dfrac{x\cdot(-1)}{(1-x)\cdot(-1)} = \dfrac{-x}{x-1}.

Khi đó hai phân thức trở thành:
5x−1và−xx−1,\dfrac{5}{x-1} \quad\text{và}\quad \dfrac{-x}{x-1},
đã có chung mẫu là x−1x-1. Vậy có thể chọn mẫu thức chung là x−1x-1.

So sánh hai cách chọn.
- Nếu chọn MTC=(x−1)(1−x)\text{MTC} = (x-1)(1-x) thì vẫn đúng, nhưng mẫu thức này có bậc cao hơn, các phân thức sau khi quy đồng sẽ cồng kềnh và còn phải rút gọn lại.
- Nếu chọn MTC=x−1\text{MTC} = x-1 thì mẫu gọn nhất, chỉ cần đổi dấu một phân thức là xong.

Kết luận. Bạn chọn MTC=x−1\text{MTC}=x-1 hợp lí hơn, vì nhờ nhận xét 1−x=−(x−1)1-x=-(x-1) ta đưa được hai phân thức về cùng mẫu đơn giản nhất, tránh dùng mẫu thức chung có bậc cao không cần thiết.

Đáp số

Bạn chọn MTC =x−1= x-1 hợp lí hơn, vì 1−x=−(x−1)1-x=-(x-1) nên chỉ cần đổi dấu: x1−x=−xx−1\dfrac{x}{1-x}=\dfrac{-x}{x-1}, cho mẫu chung gọn nhất.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.