Sách giáo khoa Toán 8 Tập hai

Giải Tranh luận trang 6 SGK Toán 8

Bài 21. Phân thức đại số   Đã kiểm

Đề bài

Theo em, bạn nào đúng?

Bạn thứ nhất: "3−2x3+1x\dfrac{3-2x}{3+\dfrac{1}{x}} không phải là phân thức."

Bạn thứ hai: "3−2x3+1x\dfrac{3-2x}{3+\dfrac{1}{x}} là phân thức chứ!"

Lời giải

Nhắc lại định nghĩa (SGK lớp 8): Phân thức đại số (hay phân thức) là biểu thức có dạng AB\dfrac{A}{B}, trong đó AA và BB là những đa thức và BB khác đa thức 00.

Điều mấu chốt của định nghĩa: để là phân thức thì biểu thức phải có sẵn dạng AB\dfrac{A}{B} với tử AA và mẫu BB đều là đa thức.

Xét biểu thức đã cho 3−2x3+1x\dfrac{3-2x}{3+\dfrac{1}{x}}:

- Tử thức là 3−2x3-2x — đây là một đa thức.
- Mẫu thức là 3+1x3+\dfrac{1}{x}. Biểu thức này có hạng tử 1x\dfrac{1}{x} chứa biến xx ở mẫu, mà đa thức thì không được có biến ở mẫu. Vậy 3+1x3+\dfrac{1}{x} không phải là một đa thức.

Vì mẫu thức 3+1x3+\dfrac{1}{x} không phải là đa thức nên biểu thức 3−2x3+1x\dfrac{3-2x}{3+\dfrac{1}{x}} không có dạng AB\dfrac{A}{B} với A, BA,\,B là các đa thức. Do đó, bản thân biểu thức viết như ban đầu không phải là một phân thức.

Lưu ý — chỗ dễ nhầm: Có thể biến đổi (với x≠0x\neq 0):
3+1x=3x+1x⇒3−2x3+1x=3−2x3x+1x=(3−2x)⋅x3x+1=3x−2x23x+1.3+\dfrac{1}{x}=\dfrac{3x+1}{x}\quad\Rightarrow\quad \dfrac{3-2x}{3+\dfrac{1}{x}}=\dfrac{3-2x}{\dfrac{3x+1}{x}}=\dfrac{(3-2x)\cdot x}{3x+1}=\dfrac{3x-2x^2}{3x+1}.
Kết quả 3x−2x23x+1\dfrac{3x-2x^2}{3x+1} mới là một phân thức. Nhưng đây là một biểu thức bằng biểu thức đã cho sau khi biến đổi, chứ không phải là chính biểu thức ban đầu. Câu hỏi là xét biểu thức như đã viết 3−2x3+1x\dfrac{3-2x}{3+\dfrac{1}{x}} — mà dạng này có mẫu không phải đa thức, nên nó chưa phải là phân thức.

Kết luận: Bạn thứ nhất đúng. Biểu thức 3−2x3+1x\dfrac{3-2x}{3+\dfrac{1}{x}} không phải là phân thức vì mẫu thức 3+1x3+\dfrac{1}{x} không phải là đa thức.

Đáp số

Bạn thứ nhất đúng: 3−2x3+1x\dfrac{3-2x}{3+\dfrac{1}{x}} không phải là phân thức vì mẫu 3+1x3+\dfrac{1}{x} không phải là đa thức.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.