Sách giáo khoa Toán 8 Tập một

Giải Vận dụng trang 39 SGK Toán 8

Bài 8. Tổng và hiệu hai lập phương   Đã kiểm

Đề bài

Giải quyết tình huống mở đầu.

Lời giải

Tình huống mở đầu. Trong bài học ta gặp hai tích đặc biệt là (a+b)(a2−ab+b2)(a+b)(a^2-ab+b^2) và (a−b)(a2+ab+b2)(a-b)(a^2+ab+b^2). Hãy khai triển chúng để thấy vì sao chúng được gọi là *tổng* và *hiệu hai lập phương*.

a) Khai triển (a+b)(a2−ab+b2)(a+b)(a^2-ab+b^2):

(a+b)(a2−ab+b2)(a+b)(a^2-ab+b^2)

=a⋅a2+a⋅(−ab)+a⋅b2+b⋅a2+b⋅(−ab)+b⋅b2= a\cdot a^2 + a\cdot(-ab) + a\cdot b^2 + b\cdot a^2 + b\cdot(-ab) + b\cdot b^2

=a3−a2b+ab2+a2b−ab2+b3= a^3 - a^2b + ab^2 + a^2b - ab^2 + b^3

Hai hạng tử −a2b-a^2b và +a2b+a^2b triệt tiêu nhau, hai hạng tử +ab2+ab^2 và −ab2-ab^2 cũng triệt tiêu nhau, nên:

(a+b)(a2−ab+b2)=a3+b3.(a+b)(a^2-ab+b^2) = a^3 + b^3.

Đây là hằng đẳng thức tổng hai lập phương:
a3+b3=(a+b)(a2−ab+b2).a^3 + b^3 = (a+b)(a^2 - ab + b^2).

b) Khai triển (a−b)(a2+ab+b2)(a-b)(a^2+ab+b^2):

(a−b)(a2+ab+b2)(a-b)(a^2+ab+b^2)

=a⋅a2+a⋅ab+a⋅b2−b⋅a2−b⋅ab−b⋅b2= a\cdot a^2 + a\cdot ab + a\cdot b^2 - b\cdot a^2 - b\cdot ab - b\cdot b^2

=a3+a2b+ab2−a2b−ab2−b3= a^3 + a^2b + ab^2 - a^2b - ab^2 - b^3

Hai hạng tử +a2b+a^2b và −a2b-a^2b triệt tiêu nhau, hai hạng tử +ab2+ab^2 và −ab2-ab^2 cũng triệt tiêu nhau, nên:

(a−b)(a2+ab+b2)=a3−b3.(a-b)(a^2+ab+b^2) = a^3 - b^3.

Đây là hằng đẳng thức hiệu hai lập phương:
a3−b3=(a−b)(a2+ab+b2).a^3 - b^3 = (a-b)(a^2 + ab + b^2).

Nhận xét. Ở cả hai phép khai triển, bốn hạng tử ở giữa triệt tiêu từng đôi một, chỉ còn lại a3a^3 và ±b3\pm b^3 — đúng như tên gọi tổng và hiệu hai lập phương.

Đáp số

a3+b3a^3 + b^3a3−b3a^3 - b^3

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.