Sách giáo khoa Toán 7 Tập hai

Giải Bài 9.19 trang 71 SGK Toán 7

Bài 33. Quan hệ giữa ba cạnh của một tam giác   Đã kiểm chéo

Đề bài

Hai khu vườn AA và BB nằm về một phía của con kênh dd. Hãy xác định bên bờ kênh cùng phía với AA và BB, một điểm CC để đặt máy bơm nước từ kênh tưới cho hai khu vườn sao cho tổng độ dài đường ống dẫn nước từ máy bơm đến hai khu vườn là ngắn nhất (HD: Gọi B′B' là điểm sao cho dd là đường trung trực của BB′BB' (H.9.22). Khi đó CB=CB′CB = CB'. Xem Vận dụng, Bài 33).

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 71 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Hình 9.22: Đường thẳng dd nằm ngang (con kênh). Điểm AA ở phía dưới bên trái. Điểm BB nằm phía dưới đường thẳng dd (cùng phía với AA). Điểm B′B' nằm phía trên đường thẳng dd, đối xứng với BB qua dd (có ký hiệu hai đoạn bằng nhau trên BB′BB' và góc vuông tại giao điểm của BB′BB' với dd, cho thấy dd là trung trực của BB′BB'). Điểm CC nằm trên đường thẳng dd; từ CC có các đoạn nối tới B′B' và tới BB (thể hiện CB=CB′CB = CB').

Lời giải

Phân tích. Ta cần tìm điểm CC trên bờ kênh dd sao cho tổng độ dài đường ống CA+CBCA + CB là nhỏ nhất.

Dựng điểm phụ. Theo hướng dẫn, gọi B′B' là điểm sao cho dd là đường trung trực của đoạn thẳng BB′BB' (H.9.22), tức là B′B' đối xứng với BB qua dd.

Vì CC nằm trên đường trung trực dd của đoạn thẳng BB′BB' nên CC cách đều hai đầu mút của đoạn thẳng ấy:
CB=CB′.CB = CB'.

Do đó, với mọi vị trí của điểm CC trên dd, ta có:
CA+CB=CA+CB′.CA + CB = CA + CB'.

Tìm vị trí của CC để CA+CB′CA + CB' nhỏ nhất. Vì AA và B′B' nằm khác phía đối với đường thẳng dd nên đoạn thẳng AB′AB' cắt dd tại một điểm, gọi điểm đó là C0C_0.

Nếu CC không trùng C0C_0 thì ba điểm AA, CC, B′B' không thẳng hàng, chúng tạo thành tam giác ACB′ACB'. Theo bất đẳng thức tam giác:
CA+CB′>AB′.CA + CB' > AB'.

Nếu CC trùng C0C_0 thì CC nằm trên đoạn thẳng AB′AB' nên:
CA+CB′=C0A+C0B′=AB′.CA + CB' = C_0A + C_0B' = AB'.

Vậy với mọi điểm CC trên dd:
CA+CB=CA+CB′≥AB′,CA + CB = CA + CB' \ge AB',
dấu bằng xảy ra khi và chỉ khi CC trùng C0C_0 là giao điểm của đoạn thẳng AB′AB' với đường thẳng dd.

Kết luận. Cần đặt máy bơm tại điểm CC là giao điểm của đoạn thẳng AB′AB' với bờ kênh dd, trong đó B′B' là điểm đối xứng với BB qua dd. Khi đó tổng độ dài đường ống CA+CB=AB′CA + CB = AB' là ngắn nhất.

Đáp số

Đặt máy bơm tại CC là giao điểm của đoạn AB′AB' với bờ kênh dd (B′B' đối xứng với BB qua dd); khi đó CA+CB=AB′CA + CB = AB' nhỏ nhất

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.