Sách giáo khoa Toán 5 Tập một

Giải Bài 2 trang 10 SGK Toán 5

Luyện tập   Đã kiểm chéo

Đề bài

Tìm chữ số thích hợp.

a) Phép trừ:
6 0 6 1 8 ?−  4 3 ? 1 4 91 7 1 ? 3 3\begin{array}{r} 6\,0\,6\,1\,8\,? \\ -\ \ 4\,3\,?\,1\,4\,9 \\ \hline 1\,7\,1\,?\,3\,3 \end{array}
b) Phép nhân:
1 ? 0 2 1×      5 ?1 5 0 2 17 5 1 0 ?7 6 6 0 7 1\begin{array}{r} 1\,?\,0\,2\,1 \\ \times\ \ \ \ \ \ 5\,? \\ \hline 1\,5\,0\,2\,1 \\ 7\,5\,1\,0\,? \\ \hline 7\,6\,6\,0\,7\,1 \end{array}

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 10 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

a) Phép trừ đặt tính dọc: số bị trừ 6 0 6 1 8 [?], số trừ 4 3 [?] 1 4 9, hiệu 1 7 1 [?] 3 3. Cần tìm các chữ số ở ô ?.
b) Phép nhân đặt tính dọc: thừa số 1 [?] 0 2 1 nhân với 5 [?], tích riêng thứ nhất 1 5 0 2 1, tích riêng thứ hai 7 5 1 0 [?], tích cuối 7 6 6 0 7 1. Cần tìm các chữ số ở ô ?.

Lời giải

a) Phép trừ 6 0 6 1 8 ?− 4 3 ? 1 4 91 7 1 ? 3 3\begin{array}{r} 6\,0\,6\,1\,8\,? \\ -\ 4\,3\,?\,1\,4\,9 \\ \hline 1\,7\,1\,?\,3\,3 \end{array}

Ta trừ lần lượt từ phải sang trái (hàng đơn vị trước).

- Hàng đơn vị: lấy số bị trừ trừ đi 99 được 33. Vì ?−9? - 9 không đủ nên phải mượn: ?+10−9=3? + 10 - 9 = 3, suy ra ?=2? = 2. Vậy chữ số hàng đơn vị của số bị trừ là 2 (nhớ mượn 1).
- Hàng chục: 8−4−1=38 - 4 - 1 = 3 (đúng như kết quả), không phải mượn.
- Hàng trăm: 1−1=01 - 1 = 0, nên ô ?? ở hiệu là 0.
- Hàng nghìn: 6−?=16 - ? = 1, suy ra ô ?? ở số trừ là 6−1=6 - 1 = 5.
- Hàng chục nghìn: 0−30 - 3 không đủ nên mượn: 0+10−3=70 + 10 - 3 = 7 (đúng), nhớ mượn 1.
- Hàng trăm nghìn: 6−4−1=16 - 4 - 1 = 1 (đúng).

Đặt tính lại: 6 0 6 1 8 2− 4 3 5 1 4 91 7 1 0 3 3\begin{array}{r} 6\,0\,6\,1\,8\,2 \\ -\ 4\,3\,5\,1\,4\,9 \\ \hline 1\,7\,1\,0\,3\,3 \end{array}

Thử lại: 606182−435149=171033606182 - 435149 = 171033 (đúng).

b) Phép nhân 1 ? 0 2 1× 5 ?1 5 0 2 17 5 1 0 ?7 6 6 0 7 1\begin{array}{r} 1\,?\,0\,2\,1 \\ \times\ 5\,? \\ \hline 1\,5\,0\,2\,1 \\ 7\,5\,1\,0\,? \\ \hline 7\,6\,6\,0\,7\,1 \end{array}

- Tích riêng thứ hai là thừa số thứ nhất nhân với chữ số 55: 1?021‾×5=7510?‾\overline{1?021} \times 5 = \overline{7510?}. Thử chữ số hàng nghìn: 15021×5=7510515021 \times 5 = 75105. Vậy thừa số thứ nhất là 15021 (ô ?? là 5), và tích riêng thứ hai 7510?7510? có ô ?=? = 5.
- Tích riêng thứ nhất là thừa số thứ nhất nhân với chữ số hàng đơn vị của thừa số thứ hai và bằng 1502115021. Mà 15021×1=1502115021 \times 1 = 15021, nên chữ số hàng đơn vị của thừa số thứ hai là 1. Vậy thừa số thứ hai là 51.

Đặt tính lại: 1 5 0 2 1× 5 11 5 0 2 17 5 1 0 57 6 6 0 7 1\begin{array}{r} 1\,5\,0\,2\,1 \\ \times\ 5\,1 \\ \hline 1\,5\,0\,2\,1 \\ 7\,5\,1\,0\,5 \\ \hline 7\,6\,6\,0\,7\,1 \end{array}

Thử lại: 15021×51=76607115021 \times 51 = 766071 (đúng).

Đáp số

Số bị trừ: 606182; số trừ: 435149; hiệu: 171033 (các ô: 2, 5, 0)Thừa số: 15021 × 51 = 766071 (các ô: 5, 1, 5)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.