Sách giáo khoa Toán 5 Tập hai

Giải Bài 4 trang 50 SGK Toán 5

Luyện tập   Đã kiểm chéo

Đề bài

Nam có hai hình lập phương cạnh 4 cm. Bạn ấy đặt hai hình cạnh nhau để tạo thành một hình hộp chữ nhật. Mai nói rằng: “Diện tích toàn phần của hình hộp chữ nhật gấp 2 lần diện tích toàn phần của hình lập phương.”. Hỏi Mai nhận xét như vậy có đúng không?

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 50 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Hình minh hoạ hai bạn đang xếp các khối lập phương nhỏ; hai hình lập phương cạnh 4 cm ghép cạnh nhau tạo thành một hình hộp chữ nhật.

Lời giải

Bước 1. Tính diện tích toàn phần của một hình lập phương cạnh 4 cm.

Diện tích toàn phần hình lập phương bằng diện tích một mặt nhân 6:

Slp=(4×4)×6=16×6=96 (cm2)S_{lp} = (4 \times 4) \times 6 = 16 \times 6 = 96 \ (\text{cm}^2)

Mai cho rằng diện tích toàn phần hình hộp chữ nhật gấp 2 lần diện tích toàn phần hình lập phương, tức là:

96×2=192 (cm2)96 \times 2 = 192 \ (\text{cm}^2)

Bước 2. Tìm kích thước hình hộp chữ nhật.

Đặt hai hình lập phương cạnh 4 cm sát nhau được một hình hộp chữ nhật có:
- Chiều dài: 4+4=84 + 4 = 8 (cm)
- Chiều rộng: 44 cm
- Chiều cao: 44 cm

Bước 3. Tính diện tích toàn phần của hình hộp chữ nhật.

Diện tích xung quanh:

Sxq=(8+4)×2×4=24×4=96 (cm2)S_{xq} = (8 + 4) \times 2 \times 4 = 24 \times 4 = 96 \ (\text{cm}^2)

Diện tích hai mặt đáy:

(8×4)×2=32×2=64 (cm2)(8 \times 4) \times 2 = 32 \times 2 = 64 \ (\text{cm}^2)

Diện tích toàn phần của hình hộp chữ nhật:

Stp=96+64=160 (cm2)S_{tp} = 96 + 64 = 160 \ (\text{cm}^2)

Bước 4. So sánh và kết luận.

Ta thấy 160 cm2≠192 cm2160 \ \text{cm}^2 \neq 192 \ \text{cm}^2, nên diện tích toàn phần của hình hộp chữ nhật không gấp 2 lần diện tích toàn phần của hình lập phương.

Sở dĩ như vậy là vì khi ghép hai hình lập phương lại, có hai mặt (mỗi mặt 4×4=16 cm24 \times 4 = 16 \ \text{cm}^2) bị áp sát vào nhau nên không còn nằm ở mặt ngoài. Do đó diện tích toàn phần giảm đi:

96×2−16×2=192−32=160 (cm2)96 \times 2 - 16 \times 2 = 192 - 32 = 160 \ (\text{cm}^2)

Vậy nhận xét của Mai là sai.

Đáp số

Mai nhận xét sai: diện tích toàn phần hình hộp chữ nhật là 160 cm², không gấp 2 lần (192 cm²) diện tích toàn phần hình lập phương

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.