Sách giáo khoa Toán 4 Tập hai

Giải Bài 3 trang 46 SGK Toán 4

Thực hành và trải nghiệm   Đã kiểm chéo

Đề bài

Có 11 chú rùa cùng nhau thi chạy. Mỗi chú rùa được đánh số từ 2 đến 12.

Hãy giúp những chú rùa di chuyển bằng cách gieo hai xúc xắc rồi tính tổng số chấm ở các mặt trên của xúc xắc. Kết quả nhận được là số nào thì chú rùa mang áo ghi số đó được tiến thêm 1 ô.

Thực hiện như vậy, hỏi ba chú rùa về đích đầu tiên theo thứ tự nhất, nhì, ba là những chú rùa nào? Khi đó, chú rùa nào tiến được ít ô nhất?

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 46 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Hình minh hoạ một đường đua gồm 11 hàng, mỗi hàng ứng với một chú rùa mang áo ghi số từ 2 đến 12 (xếp từ trên xuống: 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12). Mỗi hàng có 5 ô tròn trống để đánh dấu các bước tiến và kết thúc bằng ô ghi chữ 'ĐÍCH' ở cuối hàng. Các chú rùa xuất phát ở vạch bên trái, cần tiến dần qua các ô để về đến ô ĐÍCH.

Lời giải

Phân tích trò chơi: Khi gieo hai xúc xắc, mỗi xúc xắc có số chấm từ 1 đến 6. Tổng số chấm hai mặt trên nhỏ nhất là 1+1=21+1=2, lớn nhất là 6+6=126+6=12. Vì vậy tổng luôn là một số từ 2 đến 12 — đúng bằng các số ghi trên áo 11 chú rùa.

Một chú rùa được tiến thêm 1 ô mỗi khi tổng số chấm bằng đúng số trên áo nó. Vậy chú rùa nào mà tổng số chấm hay rơi vào số của nó nhất thì sẽ tiến nhanh nhất và về đích trước.

Đếm số cách gieo ra mỗi tổng:

| Tổng | Các cách gieo (xúc xắc 1 + xúc xắc 2) | Số cách |
|---|---|---|
| 2 | 1+1 | 1 |
| 3 | 1+2, 2+1 | 2 |
| 4 | 1+3, 2+2, 3+1 | 3 |
| 5 | 1+4, 2+3, 3+2, 4+1 | 4 |
| 6 | 1+5, 2+4, 3+3, 4+2, 5+1 | 5 |
| 7 | 1+6, 2+5, 3+4, 4+3, 5+2, 6+1 | 6 |
| 8 | 2+6, 3+5, 4+4, 5+3, 6+2 | 5 |
| 9 | 3+6, 4+5, 5+4, 6+3 | 4 |
| 10 | 4+6, 5+5, 6+4 | 3 |
| 11 | 5+6, 6+5 | 2 |
| 12 | 6+6 | 1 |

a) Ba chú rùa về đích đầu tiên (nhất, nhì, ba):

- Tổng 7 có nhiều cách gieo nhất (66 cách) nên hay xuất hiện nhất ⇒ chú rùa số 7 tiến nhanh nhất, về nhất.
- Tiếp theo là tổng 6 và tổng 8, mỗi tổng có 55 cách gieo (nhiều như nhau) ⇒ chú rùa số 6 và số 8 tiến nhanh gần bằng nhau, về nhì và ba.

b) Chú rùa tiến được ít ô nhất:

- Tổng 2 (chỉ có 1+11+1) và tổng 12 (chỉ có 6+66+6) đều chỉ có 11 cách gieo — ít nhất. Vì rất hiếm khi gieo ra, nên chú rùa số 2 và chú rùa số 12 tiến được ít ô nhất.

Kiểm tra lại: Tổng số cách gieo là 1+2+3+4+5+6+5+4+3+2+1=361+2+3+4+5+6+5+4+3+2+1=36 cách, đúng bằng số kết quả khi gieo hai xúc xắc (6×6=366\times 6=36). Số cách tăng dần từ 2 đến 7 rồi giảm dần đến 12, nên số 7 ở giữa nhiều nhất, hai số đầu–cuối (2 và 12) ít nhất. Kết quả phù hợp.

Đáp số

Nhất: rùa số 7; Nhì và ba: rùa số 6 và số 8Ít ô nhất: rùa số 2 và số 12

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.