Sách giáo khoa Toán 12 Tập hai

Giải Bài 5.41 trang 62 SGK Toán 12

Bài tập cuối chương V   Đã kiểm chéo

Đề bài

Trong không gian OxyzOxyz, cho đường thẳng d:{x=1+ty=−2+tz=4−2t.d:\begin{cases}x=1+t\\y=-2+t\\z=4-2t.\end{cases}
Viết phương trình mặt phẳng (P)(P) chứa đường thẳng dd và gốc toạ độ OO.

Lời giải

Phân tích. Mặt phẳng (P)(P) chứa đường thẳng dd và gốc toạ độ OO.

a) Xác định một điểm và vectơ chỉ phương của dd.

Từ phương trình tham số của dd, ta có đường thẳng dd đi qua điểm A(1;−2;4)A(1;-2;4) và có vectơ chỉ phương u⃗=(1;1;−2)\vec{u}=(1;1;-2).

b) Tìm một vectơ pháp tuyến của (P)(P).

Vì (P)(P) chứa dd nên (P)(P) đi qua điểm A(1;−2;4)A(1;-2;4) và nhận u⃗=(1;1;−2)\vec{u}=(1;1;-2) làm một vectơ chỉ phương.

Vì (P)(P) chứa dd và đi qua OO nên (P)(P) cũng nhận vectơ OA⃗=(1;−2;4)\vec{OA}=(1;-2;4) làm một vectơ chỉ phương.

Hai vectơ u⃗=(1;1;−2)\vec{u}=(1;1;-2) và OA⃗=(1;−2;4)\vec{OA}=(1;-2;4) không cùng phương, nên một vectơ pháp tuyến của (P)(P) là:
n⃗=[u⃗,OA⃗]=(∣1−2−24∣;∣−2141∣;∣111−2∣).\vec{n}=[\vec{u},\vec{OA}]=\left(\begin{vmatrix}1&-2\\-2&4\end{vmatrix};\begin{vmatrix}-2&1\\4&1\end{vmatrix};\begin{vmatrix}1&1\\1&-2\end{vmatrix}\right).

Tính từng định thức:
∣1−2−24∣=1⋅4−(−2)⋅(−2)=4−4=0,\begin{vmatrix}1&-2\\-2&4\end{vmatrix}=1\cdot4-(-2)\cdot(-2)=4-4=0,
∣−2141∣=(−2)⋅1−1⋅4=−2−4=−6,\begin{vmatrix}-2&1\\4&1\end{vmatrix}=(-2)\cdot1-1\cdot4=-2-4=-6,
∣111−2∣=1⋅(−2)−1⋅1=−2−1=−3.\begin{vmatrix}1&1\\1&-2\end{vmatrix}=1\cdot(-2)-1\cdot1=-2-1=-3.

Vậy n⃗=(0;−6;−3)\vec{n}=(0;-6;-3). Ta có thể chọn vectơ pháp tuyến đơn giản hơn là n⃗=(0;2;1)\vec{n}=(0;2;1) (cùng phương, chia cho −3-3).

c) Viết phương trình mặt phẳng (P)(P).

Mặt phẳng (P)(P) đi qua gốc toạ độ O(0;0;0)O(0;0;0) và có vectơ pháp tuyến n⃗=(0;2;1)\vec{n}=(0;2;1) nên:
0⋅(x−0)+2⋅(y−0)+1⋅(z−0)=0⇔2y+z=0.0\cdot(x-0)+2\cdot(y-0)+1\cdot(z-0)=0\Leftrightarrow 2y+z=0.

Kiểm tra.
- O(0;0;0)O(0;0;0): 2⋅0+0=02\cdot0+0=0 (thoả mãn).
- A(1;−2;4)A(1;-2;4): 2⋅(−2)+4=−4+4=02\cdot(-2)+4=-4+4=0 (thoả mãn, nên d⊂(P)d\subset(P)).
- n⃗⋅u⃗=0⋅1+2⋅1+1⋅(−2)=0\vec{n}\cdot\vec{u}=0\cdot1+2\cdot1+1\cdot(-2)=0 (vectơ pháp tuyến vuông góc với chỉ phương của dd).

Vậy phương trình mặt phẳng cần tìm là (P):2y+z=0(P):2y+z=0.

Đáp số

(P):2y+z=0(P): 2y + z = 0

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.