Sách giáo khoa Toán 12 Tập hai

Giải Vận dụng 1 trang 45 SGK Toán 12

Bài 15. Phương trình đường thẳng trong không gian   Đã kiểm

Đề bài

(H.5.27) Trong tình huống mở đầu hãy thực hiện các bước sau và trả lời câu hỏi đã được nêu ra.

a) Viết phương trình tham số của đường thẳng MNMN.

b) Tính toạ độ giao điểm DD của đường thẳng MNMN với mặt phẳng (Oxy)(Oxy).

c) Hỏi điểm DD có nằm giữa hai điểm MM và NN hay không?

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 45 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Hình 5.27: Một người cầm đèn/nguồn sáng tại điểm MM chiếu qua một hình nón (mặt nón tròn xoay) tạo ra vệt sáng. Đường thẳng nét đứt đi từ MM qua tâm OO của đường tròn (đáy vòng sáng), qua điểm DD và kéo dài đến điểm NN ở xa bên phải. MM, DD, NN thẳng hàng trên một đường thẳng.

Lời giải

a) Phương trình tham số của đường thẳng MNMN.

Trong tình huống mở đầu, đường thẳng MNMN đi qua hai điểm M(2 ; 3 ; −4)M(2\,;\,3\,;\,-4) và N(−1 ; 0 ; 8)N(-1\,;\,0\,;\,8).

Đường thẳng MNMN nhận vectơ MN→\overrightarrow{MN} làm vectơ chỉ phương:
MN→=(−1−2 ; 0−3 ; 8−(−4))=(−3 ; −3 ; 12).\overrightarrow{MN}=(-1-2\,;\,0-3\,;\,8-(-4))=(-3\,;\,-3\,;\,12).

Đường thẳng MNMN đi qua M(2 ; 3 ; −4)M(2\,;\,3\,;\,-4) và có vectơ chỉ phương MN→=(−3 ; −3 ; 12)\overrightarrow{MN}=(-3\,;\,-3\,;\,12) nên có phương trình tham số:
{x=2−3ty=3−3tz=−4+12t(t∈R).\begin{cases} x=2-3t \\ y=3-3t \\ z=-4+12t \end{cases}\quad (t\in\mathbb{R}).

b) Toạ độ giao điểm DD của đường thẳng MNMN với mặt phẳng (Oxy)(Oxy).

Vì DD nằm trên đường thẳng MNMN nên D(2−3t ; 3−3t ; −4+12t)D(2-3t\,;\,3-3t\,;\,-4+12t).

Mặt phẳng (Oxy)(Oxy) có phương trình z=0z=0. Do D∈(Oxy)D\in(Oxy) nên:
−4+12t=0  ⇔  t=13.-4+12t=0 \;\Leftrightarrow\; t=\dfrac{1}{3}.

Thay t=13t=\dfrac{1}{3} vào phương trình tham số:
x=2−3⋅13=1,y=3−3⋅13=2,z=0.x=2-3\cdot\dfrac{1}{3}=1,\qquad y=3-3\cdot\dfrac{1}{3}=2,\qquad z=0.

Vậy D(1 ; 2 ; 0)D(1\,;\,2\,;\,0).

c) Điểm DD có nằm giữa hai điểm MM và NN hay không?

Với phương trình tham số trên: khi t=0t=0 ta được điểm MM; khi t=1t=1 ta được điểm NN (vì x=2−3=−1x=2-3=-1, y=3−3=0y=3-3=0, z=−4+12=8z=-4+12=8, đúng là N(−1 ; 0 ; 8)N(-1\,;\,0\,;\,8)).

Điểm DD ứng với t=13t=\dfrac{1}{3}, tức là:
MD→=13 MN→.\overrightarrow{MD}=\dfrac{1}{3}\,\overrightarrow{MN}.

Vì 0<13<10<\dfrac{1}{3}<1 nên MD→\overrightarrow{MD} cùng hướng với MN→\overrightarrow{MN} và MD<MNMD<MN. Do đó điểm DD nằm giữa hai điểm MM và NN.

Kết luận: Điểm DD nằm giữa hai điểm MM và NN.

Đáp số

{x=2−3ty=3−3tz=−4+12t  (t∈R)\begin{cases} x=2-3t \\ y=3-3t \\ z=-4+12t \end{cases}\;(t\in\mathbb{R})D(1 ; 2 ; 0)D(1\,;\,2\,;\,0)DD nằm giữa MM và NN (vì t=13∈(0;1)t=\dfrac{1}{3}\in(0;1))

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.