Sách giáo khoa Toán 12 Tập hai

Giải Hoạt động 10 trang 38 SGK Toán 12

Bài 14. Phương trình mặt phẳng   Đã kiểm chéo

Đề bài

Thiết lập công thức tính khoảng cách từ một điểm đến một mặt phẳng
Trong không gian OxyzOxyz, cho điểm M(x0;y0;z0)M(x_0; y_0; z_0) và mặt phẳng (P):Ax+By+Cz+D=0(P): Ax + By + Cz + D = 0 có vectơ pháp tuyến n⃗=(A;B;C)\vec{n} = (A; B; C). Gọi NN là hình chiếu vuông góc của MM trên (P)(P) (H.5.13).

a) Giải thích vì sao tồn tại số kk để MN→=kn⃗\overrightarrow{MN} = k\vec{n}. Tính toạ độ của NN theo kk, toạ độ của MM và các hệ số A,B,C,DA, B, C, D.

b) Thay toạ độ của NN vào phương trình mặt phẳng (P)(P) để từ đó tính kk theo toạ độ của MM và các hệ số A,B,C,DA, B, C, D.

c) Từ ∣MN→∣=∣k∣∣n⃗∣|\overrightarrow{MN}| = |k||\vec{n}|, hãy tính độ dài của đoạn thẳng MNMN theo toạ độ của MM và các hệ số A,B,C,DA, B, C, D. Từ đó suy ra công thức tính khoảng cách từ điểm MM đến mặt phẳng (P)(P).

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 38 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Hình 5.13: một mặt phẳng (P)(P), điểm MM nằm ngoài mặt phẳng, điểm NN là hình chiếu vuông góc của MM trên (P)(P), đoạn MNMN vuông góc với (P)(P) (kí hiệu góc vuông tại NN), vectơ pháp tuyến n⃗\vec{n} hướng lên.

Lời giải

a) Vì NN là hình chiếu vuông góc của MM trên (P)(P) nên MN⊥(P)MN \perp (P), tức là giá của MN→\overrightarrow{MN} vuông góc với mặt phẳng (P)(P).

Mặt khác, n⃗=(A;B;C)\vec{n} = (A; B; C) là vectơ pháp tuyến của (P)(P) nên giá của n⃗\vec{n} cũng vuông góc với (P)(P).

Do đó hai vectơ MN→\overrightarrow{MN} và n⃗\vec{n} có giá cùng vuông góc với (P)(P), suy ra MN→\overrightarrow{MN} và n⃗\vec{n} cùng phương. Vì n⃗≠0⃗\vec{n} \neq \vec{0} nên tồn tại số kk sao cho MN→=kn⃗\overrightarrow{MN} = k\vec{n}.

Ta có MN→=(xN−x0; yN−y0; zN−z0)\overrightarrow{MN} = (x_N - x_0;\ y_N - y_0;\ z_N - z_0) và kn⃗=(kA; kB; kC)k\vec{n} = (kA;\ kB;\ kC). Từ MN→=kn⃗\overrightarrow{MN} = k\vec{n} suy ra:
xN=x0+kA,yN=y0+kB,zN=z0+kC.x_N = x_0 + kA,\quad y_N = y_0 + kB,\quad z_N = z_0 + kC.
Vậy N(x0+kA; y0+kB; z0+kC)N(x_0 + kA;\ y_0 + kB;\ z_0 + kC).

b) Vì N∈(P)N \in (P) nên toạ độ của NN thoả mãn phương trình (P)(P):
A(x0+kA)+B(y0+kB)+C(z0+kC)+D=0.A(x_0 + kA) + B(y_0 + kB) + C(z_0 + kC) + D = 0.
Khai triển:
(Ax0+By0+Cz0+D)+k(A2+B2+C2)=0.(Ax_0 + By_0 + Cz_0 + D) + k(A^2 + B^2 + C^2) = 0.
Vì n⃗≠0⃗\vec{n} \neq \vec{0} nên A2+B2+C2>0A^2 + B^2 + C^2 > 0, do đó:
k=−Ax0+By0+Cz0+DA2+B2+C2.k = -\dfrac{Ax_0 + By_0 + Cz_0 + D}{A^2 + B^2 + C^2}.

c) Ta có ∣n⃗∣=A2+B2+C2|\vec{n}| = \sqrt{A^2 + B^2 + C^2}, nên:
MN=∣MN→∣=∣k∣ ∣n⃗∣=∣Ax0+By0+Cz0+D∣A2+B2+C2⋅A2+B2+C2.MN = |\overrightarrow{MN}| = |k|\,|\vec{n}| = \dfrac{|Ax_0 + By_0 + Cz_0 + D|}{A^2 + B^2 + C^2} \cdot \sqrt{A^2 + B^2 + C^2}.
Rút gọn (chia cho A2+B2+C2\sqrt{A^2+B^2+C^2}):
MN=∣Ax0+By0+Cz0+D∣A2+B2+C2.MN = \dfrac{|Ax_0 + By_0 + Cz_0 + D|}{\sqrt{A^2 + B^2 + C^2}}.
Vì NN là hình chiếu vuông góc của MM trên (P)(P) nên MNMN chính là khoảng cách từ MM đến (P)(P). Vậy:
d(M,(P))=∣Ax0+By0+Cz0+D∣A2+B2+C2.d\big(M, (P)\big) = \dfrac{|Ax_0 + By_0 + Cz_0 + D|}{\sqrt{A^2 + B^2 + C^2}}.

Đáp số

Tồn tại kk vì MN→\overrightarrow{MN} và n⃗\vec{n} cùng phương; N(x0+kA; y0+kB; z0+kC)N(x_0+kA;\ y_0+kB;\ z_0+kC)k=−Ax0+By0+Cz0+DA2+B2+C2k = -\dfrac{Ax_0+By_0+Cz_0+D}{A^2+B^2+C^2}d(M,(P))=∣Ax0+By0+Cz0+D∣A2+B2+C2d(M,(P)) = \dfrac{|Ax_0+By_0+Cz_0+D|}{\sqrt{A^2+B^2+C^2}}

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.