Sách giáo khoa Toán 12 Tập hai

Giải Vận dụng 3 trang 36 SGK Toán 12

Bài 14. Phương trình mặt phẳng   Đã kiểm chéo

Đề bài

(H.5.10) Trong không gian OxyzOxyz, sàn của một căn phòng có dạng hình tứ giác với bốn đỉnh O(0;0;0)O(0; 0; 0), A(2;0;0)A(2; 0; 0), B(2;3;0)B(2; 3; 0); C(0;22;0)C(0; 2\sqrt{2}; 0). Bốn bức tường của căn phòng đều vuông góc với sàn.

a) Viết phương trình bốn mặt phẳng tương ứng chứa bốn bức tường đó.

b) Trong bốn mặt phẳng tương ứng chứa bốn bức tường đó, hãy chỉ ra những cặp mặt phẳng vuông góc với nhau.

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 36 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Hình 5.10: Ảnh một góc phòng với hệ trục toạ độ Oxyz vẽ trên sàn, gốc O ở góc phòng, trục z hướng lên (dọc tường), trục x và trục y nằm trên mặt sàn theo hai cạnh phòng.

Lời giải

Phân tích. Sàn phòng nằm trong mặt phẳng (Oxyz)(Oxyz) có z=0z=0, tức mặt phẳng toạ độ (Oxy)(Oxy). Mỗi bức tường là một mặt phẳng thẳng đứng (vuông góc với sàn) nên đều song song với trục OzOz, tức chứa vectơ k⃗=(0;0;1)\vec{k}=(0;0;1), và đi qua cạnh đáy tương ứng của tứ giác OABCOABC.

### a) Phương trình bốn mặt phẳng chứa bốn bức tường

• Tường chứa cạnh OAOA với O(0;0;0), A(2;0;0)O(0;0;0),\ A(2;0;0).

Cạnh OAOA nằm trên trục OxOx (có y=0y=0). Mặt phẳng thẳng đứng chứa OxOx chính là:
(OA): y=0.(OA):\ y=0.

• Tường chứa cạnh ABAB với A(2;0;0), B(2;3;0)A(2;0;0),\ B(2;3;0).

Hai điểm này đều có hoành độ x=2x=2, cạnh ABAB song song OyOy. Mặt phẳng thẳng đứng chứa ABAB là:
(AB): x=2.(AB):\ x=2.

• Tường chứa cạnh COCO với C(0;22;0), O(0;0;0)C(0;2\sqrt2;0),\ O(0;0;0).

Hai điểm này đều có x=0x=0, cạnh COCO nằm trên trục OyOy. Mặt phẳng thẳng đứng chứa COCO là:
(CO): x=0.(CO):\ x=0.

• Tường chứa cạnh BCBC với B(2;3;0), C(0;22;0)B(2;3;0),\ C(0;2\sqrt2;0).

Mặt phẳng này chứa hai vectơ BC⃗=(−2; 22−3; 0)\vec{BC}=(-2;\,2\sqrt2-3;\,0) và k⃗=(0;0;1)\vec{k}=(0;0;1) nên có vectơ pháp tuyến
n⃗=[BC⃗,k⃗]=(22−3; 2; 0).\vec{n}=\big[\vec{BC},\vec{k}\big]=\big(2\sqrt2-3;\ 2;\ 0\big).
Mặt phẳng qua B(2;3;0)B(2;3;0):
(22−3)(x−2)+2(y−3)=0 ⟺ (22−3)x+2y−42=0.(2\sqrt2-3)(x-2)+2(y-3)=0\ \Longleftrightarrow\ (2\sqrt2-3)x+2y-4\sqrt2=0.
Kiểm tra với C(0;22;0)C(0;2\sqrt2;0): 2⋅22−42=02\cdot 2\sqrt2-4\sqrt2=0 (đúng). Vậy:
(BC): (22−3)x+2y−42=0.(BC):\ (2\sqrt2-3)x+2y-4\sqrt2=0.

###

b) Các cặp mặt phẳng vuông góc

Vectơ pháp tuyến của từng mặt phẳng:
n⃗OA=(0;1;0),n⃗AB=(1;0;0),n⃗CO=(1;0;0),n⃗BC=(22−3;2;0).\vec{n}_{OA}=(0;1;0),\quad \vec{n}_{AB}=(1;0;0),\quad \vec{n}_{CO}=(1;0;0),\quad \vec{n}_{BC}=(2\sqrt2-3;2;0).
Hai mặt phẳng vuông góc khi và chỉ khi hai vectơ pháp tuyến vuông góc (tích vô hướng bằng 00).

- n⃗OA⋅n⃗AB=0⇒(OA)⊥(AB)\vec{n}_{OA}\cdot\vec{n}_{AB}=0\Rightarrow (OA)\perp(AB).
- n⃗OA⋅n⃗CO=0⇒(OA)⊥(CO)\vec{n}_{OA}\cdot\vec{n}_{CO}=0\Rightarrow (OA)\perp(CO).
- n⃗OA⋅n⃗BC=2≠0\vec{n}_{OA}\cdot\vec{n}_{BC}=2\neq0;  n⃗AB⋅n⃗BC=22−3≠0\ \vec{n}_{AB}\cdot\vec{n}_{BC}=2\sqrt2-3\neq0;  n⃗CO⋅n⃗BC=22−3≠0\ \vec{n}_{CO}\cdot\vec{n}_{BC}=2\sqrt2-3\neq0 — các cặp này không vuông góc. Ngoài ra (AB)∥(CO)(AB)\parallel(CO) vì chung pháp tuyến (1;0;0)(1;0;0).

Kết luận: Các cặp mặt phẳng vuông góc là (OA)⊥(AB)(OA)\perp(AB) và (OA)⊥(CO)(OA)\perp(CO) (tức bức tường trên cạnh OAOA vuông góc với hai bức tường trên cạnh ABAB và cạnh COCO).

Đáp số

a) (OA):y=0(OA): y=0; (AB):x=2(AB): x=2; (CO):x=0(CO): x=0; (BC):(22−3)x+2y−42=0(BC): (2\sqrt2-3)x+2y-4\sqrt2=0b) (OA)⊥(AB)(OA)\perp(AB) và (OA)⊥(CO)(OA)\perp(CO)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.