Sách giáo khoa Toán 12 Tập hai

Giải Luyện tập 8 trang 35 SGK Toán 12

Bài 14. Phương trình mặt phẳng   Đã kiểm chéo

Đề bài

(H.5.8) Trong không gian OxyzOxyz, cho mặt phẳng (α)(\alpha) không đi qua gốc toạ độ và cắt ba trục OxOx, OyOy, OzOz tương ứng tại các điểm A(a;0;0)A(a;0;0), B(0;b;0)B(0;b;0), C(0;0;c)C(0;0;c) (a,b,c≠0)(a, b, c \neq 0).
Chứng minh rằng mặt phẳng (α)(\alpha) có phương trình:
xa+yb+zc=1.\frac{x}{a} + \frac{y}{b} + \frac{z}{c} = 1.
(Phương trình trên được gọi là phương trình mặt phẳng theo đoạn chắn).

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 35 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Hình 5.8: Hệ trục toạ độ OxyzOxyz với gốc OO. Mặt phẳng (α)(\alpha) cắt trục OxOx tại A(a;0;0)A(a;0;0), trục OyOy tại B(0;b;0)B(0;b;0), trục OzOz tại C(0;0;c)C(0;0;c), tạo thành một tam giác ABCABC (mặt phẳng cắt ba trục).

Lời giải

Cách 1: Dùng cặp vectơ chỉ phương để tìm vectơ pháp tuyến.

Ta có ba điểm A(a;0;0)A(a;0;0), B(0;b;0)B(0;b;0), C(0;0;c)C(0;0;c) với a,b,c≠0a,b,c \neq 0 nên A,B,CA,B,C phân biệt và không thẳng hàng, xác định mặt phẳng (α)(\alpha).

Hai vectơ nằm trong mặt phẳng (α)(\alpha):
AB→=(−a; b; 0),AC→=(−a; 0; c).\overrightarrow{AB} = (-a;\, b;\, 0), \qquad \overrightarrow{AC} = (-a;\, 0;\, c).

Mặt phẳng (α)(\alpha) nhận làm vectơ pháp tuyến tích có hướng của hai vectơ trên:
n⃗=[AB→,AC→]=(b⋅c−0⋅0; 0⋅(−a)−(−a)⋅c; (−a)⋅0−b⋅(−a))=(bc; ac; ab).\vec{n} = \left[\overrightarrow{AB}, \overrightarrow{AC}\right] = \big(b\cdot c - 0\cdot 0;\ 0\cdot(-a) - (-a)\cdot c;\ (-a)\cdot 0 - b\cdot(-a)\big) = (bc;\, ac;\, ab).

Mặt phẳng (α)(\alpha) đi qua A(a;0;0)A(a;0;0) và có vectơ pháp tuyến n⃗=(bc; ac; ab)\vec{n} = (bc;\, ac;\, ab) nên có phương trình:
bc(x−a)+ac(y−0)+ab(z−0)=0,bc(x - a) + ac(y - 0) + ab(z - 0) = 0,
bc x+ac y+ab z−abc=0.bc\,x + ac\,y + ab\,z - abc = 0.

Vì a,b,c≠0a,b,c \neq 0 nên abc≠0abc \neq 0; chia cả hai vế cho abcabc:
bc xabc+ac yabc+ab zabc−1=0  ⟺  xa+yb+zc=1.\frac{bc\,x}{abc} + \frac{ac\,y}{abc} + \frac{ab\,z}{abc} - 1 = 0 \;\Longleftrightarrow\; \frac{x}{a} + \frac{y}{b} + \frac{z}{c} = 1.

Vậy mặt phẳng (α)(\alpha) có phương trình xa+yb+zc=1\dfrac{x}{a} + \dfrac{y}{b} + \dfrac{z}{c} = 1 (đpcm).

Kiểm tra lại: Thay tọa độ ba điểm vào vế trái phương trình:

- Với A(a;0;0)A(a;0;0): aa+0b+0c=1\dfrac{a}{a} + \dfrac{0}{b} + \dfrac{0}{c} = 1 (đúng).
- Với B(0;b;0)B(0;b;0): 0a+bb+0c=1\dfrac{0}{a} + \dfrac{b}{b} + \dfrac{0}{c} = 1 (đúng).
- Với C(0;0;c)C(0;0;c): 0a+0b+cc=1\dfrac{0}{a} + \dfrac{0}{b} + \dfrac{c}{c} = 1 (đúng).

Ba điểm AA, BB, CC đều thỏa mãn nên đây chính là phương trình mặt phẳng (α)(\alpha).

Đáp số

đpcm

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.