Sách giáo khoa Toán 12 Tập hai

Giải Hoạt động 4 trang 32 SGK Toán 12

Phương trình mặt phẳng   Đã kiểm chéo

Đề bài

Hình thành khái niệm phương trình tổng quát của mặt phẳng
Trong không gian OxyzOxyz, cho mặt phẳng (α)(\alpha). Gọi n⃗=(A;B;C)\vec{n} = (A; B; C) là một vectơ pháp tuyến của (α)(\alpha) và M0(x0;y0;z0)M_0(x_0; y_0; z_0) là một điểm thuộc (α)(\alpha).

a) Một điểm M(x;y;z)M(x; y; z) thuộc (α)(\alpha) khi và chỉ khi hai vectơ n⃗\vec{n} và M0M→\overrightarrow{M_0M} có mối quan hệ gì?

b) Điểm M(x;y;z)M(x; y; z) thuộc (α)(\alpha) khi và chỉ khi toạ độ của nó thoả mãn hệ thức nào?

Lời giải

a) Vì n⃗=(A;B;C)\vec{n} = (A; B; C) là một vectơ pháp tuyến của mặt phẳng (α)(\alpha) nên n⃗\vec{n} vuông góc với mọi vectơ nằm trong (α)(\alpha).

Điểm M0M_0 thuộc (α)(\alpha), do đó khi MM cũng thuộc (α)(\alpha) thì vectơ M0M→\overrightarrow{M_0M} nằm trong (song song hoặc chứa trong) mặt phẳng (α)(\alpha), suy ra M0M→⊥n⃗\overrightarrow{M_0M} \perp \vec{n}.

Ngược lại, nếu M0M→⊥n⃗\overrightarrow{M_0M} \perp \vec{n} (kể cả trường hợp M0M→=0⃗\overrightarrow{M_0M} = \vec{0}, tức M≡M0M \equiv M_0) thì vì M0∈(α)M_0 \in (\alpha) nên MM thuộc (α)(\alpha).

Vậy: M(x;y;z)∈(α)⇔n⃗⊥M0M→M(x; y; z) \in (\alpha) \Leftrightarrow \vec{n} \perp \overrightarrow{M_0M}, tức là hai vectơ n⃗\vec{n} và M0M→\overrightarrow{M_0M} vuông góc với nhau, tương đương n⃗⋅M0M→=0\vec{n} \cdot \overrightarrow{M_0M} = 0.

b) Ta có toạ độ của vectơ M0M→\overrightarrow{M_0M}:
M0M→=(x−x0; y−y0; z−z0).\overrightarrow{M_0M} = (x - x_0;\ y - y_0;\ z - z_0).

Theo câu a), M∈(α)⇔n⃗⋅M0M→=0M \in (\alpha) \Leftrightarrow \vec{n} \cdot \overrightarrow{M_0M} = 0. Sử dụng biểu thức toạ độ của tích vô hướng:
n⃗⋅M0M→=A(x−x0)+B(y−y0)+C(z−z0).\vec{n} \cdot \overrightarrow{M_0M} = A(x - x_0) + B(y - y_0) + C(z - z_0).

Vậy điểm M(x;y;z)M(x; y; z) thuộc (α)(\alpha) khi và chỉ khi toạ độ của nó thoả mãn hệ thức:
A(x−x0)+B(y−y0)+C(z−z0)=0.A(x - x_0) + B(y - y_0) + C(z - z_0) = 0.

Đáp số

n⃗⊥M0M→\vec{n} \perp \overrightarrow{M_0M}, tức n⃗⋅M0M→=0\vec{n} \cdot \overrightarrow{M_0M} = 0A(x−x0)+B(y−y0)+C(z−z0)=0A(x - x_0) + B(y - y_0) + C(z - z_0) = 0

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.