Sách giáo khoa Toán 12 Tập hai

Giải Hoạt động 2 trang 20 SGK Toán 12

Bài 13. Ứng dụng hình học của tích phân   Đã kiểm chéo

Đề bài

Nhận biết công thức tính diện tích
Gọi SS là diện tích hình phẳng giới hạn bởi đồ thị của các hàm số y=f(x)=−x2+4xy = f(x) = -x^2 + 4x, y=g(x)=xy = g(x) = x và hai đường thẳng x=1x = 1, x=3x = 3 (H.4.16).

a) Giả sử S1S_1 là diện tích hình phẳng giới hạn bởi parabol y=−x2+4xy = -x^2 + 4x, trục hoành và hai đường thẳng x=1x = 1, x=3x = 3; S2S_2 là diện tích hình phẳng giới hạn bởi đường thẳng y=xy = x, trục hoành và hai đường thẳng x=1x = 1, x=3x = 3. Tính S1S_1, S2S_2 và từ đó suy ra SS.

b) Tính ∫13∣f(x)−g(x)∣ dx\int_{1}^{3} |f(x) - g(x)|\,dx và so sánh với SS.

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 20 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Hình 4.16: Trong hệ trục Oxy có đồ thị parabol y=−x2+4xy = -x^2 + 4x (đỉnh tại (2;4)(2; 4), đi qua gốc OO) và đường thẳng y=xy = x đi qua gốc OO. Hai đồ thị cắt nhau tại gốc O(0;0)O(0;0) và tại điểm (3;3)(3;3). Phần hình phẳng được tô màu nằm giữa hai đồ thị, giới hạn bởi hai đường thẳng đứng x=1x = 1 và x=3x = 3; parabol nằm trên, đường thẳng y=xy = x nằm dưới. Các mốc trên trục hoành từ −1-1 đến 44, trên trục tung từ −1-1 đến 44.

Lời giải

a) Tính S1S_1, S2S_2 và suy ra SS.

Trên đoạn [1;3][1;3], ta có f(x)=−x2+4x≥0f(x) = -x^2 + 4x \ge 0 (vì f(1)=3f(1)=3, f(3)=3f(3)=3, f(2)=4f(2)=4) nên đồ thị parabol nằm phía trên trục hoành. Do đó:

S1=∫13(−x2+4x) dx=[−x33+2x2]13.S_1 = \int_{1}^{3} (-x^2 + 4x)\,dx = \left[ -\frac{x^3}{3} + 2x^2 \right]_{1}^{3}.

=(−273+2⋅9)−(−13+2)=9−53=223.= \left( -\frac{27}{3} + 2\cdot 9 \right) - \left( -\frac{1}{3} + 2 \right) = 9 - \frac{5}{3} = \frac{22}{3}.

Trên đoạn [1;3][1;3], ta có g(x)=x>0g(x) = x > 0 nên đường thẳng y=xy=x nằm phía trên trục hoành. Do đó:

S2=∫13x dx=[x22]13=92−12=4.S_2 = \int_{1}^{3} x\,dx = \left[ \frac{x^2}{2} \right]_{1}^{3} = \frac{9}{2} - \frac{1}{2} = 4.

Quan sát H.4.16: trên đoạn [1;3][1;3] parabol y=−x2+4xy=-x^2+4x nằm trên, đường thẳng y=xy=x nằm dưới, và cả hai đều nằm trên trục hoành. Hình phẳng có diện tích SS chính là phần nằm giữa hai đồ thị, thu được bằng cách lấy hình phẳng ứng với S1S_1 bỏ đi phần hình phẳng ứng với S2S_2. Vậy:

S=S1−S2=223−4=223−123=103.S = S_1 - S_2 = \frac{22}{3} - 4 = \frac{22}{3} - \frac{12}{3} = \frac{10}{3}.

b) Tính ∫13∣f(x)−g(x)∣ dx\displaystyle\int_{1}^{3} |f(x) - g(x)|\,dx và so sánh với SS.

Xét hiệu:

f(x)−g(x)=(−x2+4x)−x=−x2+3x=x(3−x).f(x) - g(x) = (-x^2 + 4x) - x = -x^2 + 3x = x(3 - x).

Trên đoạn [1;3][1;3] ta có x>0x > 0 và 3−x≥03 - x \ge 0, nên f(x)−g(x)≥0f(x) - g(x) \ge 0, suy ra ∣f(x)−g(x)∣=−x2+3x|f(x) - g(x)| = -x^2 + 3x. Do đó:

∫13∣f(x)−g(x)∣ dx=∫13(−x2+3x) dx=[−x33+3x22]13.\int_{1}^{3} |f(x) - g(x)|\,dx = \int_{1}^{3} (-x^2 + 3x)\,dx = \left[ -\frac{x^3}{3} + \frac{3x^2}{2} \right]_{1}^{3}.

=(−9+272)−(−13+32)=92−76=276−76=206=103.= \left( -9 + \frac{27}{2} \right) - \left( -\frac{1}{3} + \frac{3}{2} \right) = \frac{9}{2} - \frac{7}{6} = \frac{27}{6} - \frac{7}{6} = \frac{20}{6} = \frac{10}{3}.

So sánh với kết quả ở câu a), ta thấy:

∫13∣f(x)−g(x)∣ dx=103=S.\int_{1}^{3} |f(x) - g(x)|\,dx = \frac{10}{3} = S.

Vậy diện tích hình phẳng giới hạn bởi hai đồ thị y=f(x)y=f(x), y=g(x)y=g(x) và hai đường thẳng x=1x=1, x=3x=3 đúng bằng ∫13∣f(x)−g(x)∣ dx\displaystyle\int_{1}^{3} |f(x) - g(x)|\,dx.

Đáp số

S1=223S_1 = \dfrac{22}{3}; S2=4S_2 = 4; S=103≈3,33S = \dfrac{10}{3} \approx 3{,}33∫13∣f(x)−g(x)∣ dx=103=S\displaystyle\int_{1}^{3} |f(x)-g(x)|\,dx = \dfrac{10}{3} = S

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.