Sách giáo khoa Toán 12 Tập hai

Giải Hoạt động 1 trang 13 SGK Toán 12

Bài 12. Ứng dụng của tích phân để tính diện tích, thể tích   Đã kiểm chéo

Đề bài

Diện tích của hình thang
Kí hiệu TT là hình thang vuông giới hạn bởi đường thẳng y=x+1y = x + 1, trục hoành và hai đường thẳng x=1x = 1, x=tx = t (1≤t≤4)(1 \le t \le 4) (H.4.4).

a) Tính diện tích SS của TT khi t=4t = 4.

b) Tính diện tích S(t)S(t) của TT khi t∈[1;4]t \in [1; 4].

c) Chứng minh rằng S(t)S(t) là một nguyên hàm của hàm số f(t)=t+1f(t) = t + 1, t∈[1;4]t \in [1; 4] và diện tích S=S(4)−S(1)S = S(4) - S(1).

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 13 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Hình 4.4: Hệ trục toạ độ Oxy. Đường thẳng y=x+1y = x + 1 cắt trục tung tại điểm (0;1)(0; 1), có hệ số góc 1. Hình thang vuông T được tô màu hồng nằm giữa đường thẳng y=x+1y = x+1, trục hoành, và hai đường thẳng đứng x=1x = 1 và x=tx = t (với tt nằm giữa 2 và 3). Vùng S(t)S(t) được đánh dấu. Trục hoành có các mốc từ -1 đến 6, trục tung từ 1 đến 5.

Lời giải

a) Tính diện tích SS khi t=4t = 4.

Hình TT là hình thang vuông có hai cạnh song song (hai đáy) là hai đoạn thẳng đứng nằm trên x=1x = 1 và x=4x = 4, đường cao là khoảng cách giữa hai đường thẳng đứng đó.

- Đáy tại x=1x = 1: y=1+1=2y = 1 + 1 = 2.
- Đáy tại x=4x = 4: y=4+1=5y = 4 + 1 = 5.
- Đường cao: 4−1=34 - 1 = 3.

Diện tích:
S=(2+5)⋅32=212=10,5.S = \dfrac{(2 + 5)\cdot 3}{2} = \dfrac{21}{2} = 10{,}5.

b) Tính diện tích S(t)S(t) với t∈[1;4]t \in [1; 4].

Tương tự, hình thang vuông có:
- Đáy tại x=1x = 1: y=2y = 2.
- Đáy tại x=tx = t: y=t+1y = t + 1.
- Đường cao: t−1t - 1.

Do đó:
S(t)=(2+(t+1))(t−1)2=(t+3)(t−1)2=t2+2t−32=t22+t−32.S(t) = \dfrac{\big(2 + (t+1)\big)(t-1)}{2} = \dfrac{(t+3)(t-1)}{2} = \dfrac{t^2 + 2t - 3}{2} = \dfrac{t^2}{2} + t - \dfrac{3}{2}.

c) Chứng minh S(t)S(t) là một nguyên hàm của f(t)=t+1f(t) = t + 1 và S=S(4)−S(1)S = S(4) - S(1).

Đạo hàm của S(t)S(t):
S′(t)=(t22+t−32)′=t+1=f(t),∀t∈[1;4].S'(t) = \left(\dfrac{t^2}{2} + t - \dfrac{3}{2}\right)' = t + 1 = f(t), \quad \forall t \in [1; 4].

Vậy S(t)S(t) là một nguyên hàm của hàm số f(t)=t+1f(t) = t + 1 trên [1;4][1; 4].

Mặt khác:
S(4)=422+4−32=8+4−32=212,S(1)=12+1−32=0.S(4) = \dfrac{4^2}{2} + 4 - \dfrac{3}{2} = 8 + 4 - \dfrac{3}{2} = \dfrac{21}{2}, \qquad S(1) = \dfrac{1}{2} + 1 - \dfrac{3}{2} = 0.

Suy ra:
S(4)−S(1)=212−0=212=S.S(4) - S(1) = \dfrac{21}{2} - 0 = \dfrac{21}{2} = S.

Vậy S=S(4)−S(1)S = S(4) - S(1) (đpcm).

Đáp số

S=212=10,5S = \dfrac{21}{2} = 10{,}5S(t)=t22+t−32S(t) = \dfrac{t^2}{2} + t - \dfrac{3}{2}đpcm

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.