Sách giáo khoa Toán 12 Tập hai

Giải Hoạt động 5 trang 8 SGK Toán 12

Bài 11. Nguyên hàm   Đã kiểm

Đề bài

Khám phá nguyên hàm của hàm số luỹ thừa
a) Với α≠−1\alpha \neq -1, tính đạo hàm của hàm số y=xα+1α+1y = \dfrac{x^{\alpha+1}}{\alpha + 1} (x>0x > 0).

b) Cho hàm số y=ln⁡∣x∣y = \ln|x| (x≠0x \neq 0). Tính đạo hàm của hàm số này trong hai trường hợp: x>0x > 0 và x<0x < 0.

Lời giải

## a) Đạo hàm của y=xα+1α+1y = \dfrac{x^{\alpha+1}}{\alpha+1} với α≠−1\alpha \neq -1, x>0x > 0

Áp dụng công thức đạo hàm hàm luỹ thừa (xμ)′=μ xμ−1(x^{\mu})' = \mu\,x^{\mu-1} (đúng với mọi số mũ thực khi x>0x>0), và lưu ý 1α+1\dfrac{1}{\alpha+1} là hằng số:

y′=1α+1⋅(xα+1)′=1α+1⋅(α+1) x(α+1)−1=xα.y' = \frac{1}{\alpha+1}\cdot\bigl(x^{\alpha+1}\bigr)' = \frac{1}{\alpha+1}\cdot(\alpha+1)\,x^{(\alpha+1)-1} = x^{\alpha}.

Vậy (xα+1α+1)′=xα\left(\dfrac{x^{\alpha+1}}{\alpha+1}\right)' = x^{\alpha}, tức xα+1α+1\dfrac{x^{\alpha+1}}{\alpha+1} là một nguyên hàm của xαx^{\alpha} trên khoảng (0;+∞)(0;+\infty) (khi α≠−1\alpha \neq -1).

##

b) Đạo hàm của y=ln⁡∣x∣y = \ln|x| (x≠0x \neq 0)

Trường hợp x>0x > 0: khi đó ∣x∣=x|x| = x nên y=ln⁡xy = \ln x, do đó

y′=(ln⁡x)′=1x.y' = (\ln x)' = \frac{1}{x}.

Trường hợp x<0x < 0: khi đó ∣x∣=−x|x| = -x nên y=ln⁡(−x)y = \ln(-x). Đặt u=−xu = -x thì u′=−1u' = -1, áp dụng quy tắc đạo hàm hàm hợp (ln⁡u)′=u′u(\ln u)' = \dfrac{u'}{u}:

y′=(−x)′−x=−1−x=1x.y' = \frac{(-x)'}{-x} = \frac{-1}{-x} = \frac{1}{x}.

Kết luận: cả hai trường hợp đều cho

(ln⁡∣x∣)′=1x(x≠0),\bigl(\ln|x|\bigr)' = \frac{1}{x} \quad (x \neq 0),

nghĩa là ln⁡∣x∣\ln|x| là một nguyên hàm của 1x\dfrac{1}{x} trên mỗi khoảng (−∞;0)(-\infty;0) và (0;+∞)(0;+\infty) (ứng với trường hợp α=−1\alpha = -1).

Đáp số

a) (xα+1α+1)′=xα\left(\dfrac{x^{\alpha+1}}{\alpha+1}\right)' = x^{\alpha} (trên (0;+∞)(0;+\infty))b) (ln⁡∣x∣)′=1x(\ln|x|)' = \dfrac{1}{x} với mọi x≠0x \neq 0

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.