Sách giáo khoa Toán 12 Tập một

Giải Hoạt động 2 trang 61 SGK Toán 12

Bài 6. Vectơ trong không gian   Đã kiểm chéo

Đề bài

Hình thành khái niệm toạ độ của điểm trong không gian
Trong không gian OxyzOxyz, cho một điểm MM không thuộc các mặt phẳng toạ độ. Vẽ hình hộp chữ nhật OADB.CFMEOADB.CFME có ba đỉnh AA, BB, CC lần lượt thuộc các tia OxOx, OyOy, OzOz (H.2.37).

a) Hai vectơ OM→\overrightarrow{OM} và OA→+OB→+OC→\overrightarrow{OA}+\overrightarrow{OB}+\overrightarrow{OC} có bằng nhau hay không?

b) Giải thích vì sao có thể viết OM→=xi⃗+yj⃗+zk⃗\overrightarrow{OM} = x\vec{i} + y\vec{j} + z\vec{k} với xx, yy, zz là các số thực.

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 61 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Hình 2.37: Hệ trục toạ độ OxyzOxyz với gốc OO, các trục OxOx (hướng ra trước, ký hiệu xx), OyOy (hướng sang phải, ký hiệu yy), OzOz (hướng lên, ký hiệu zz). Các vectơ đơn vị i⃗\vec{i} trên OxOx, j⃗\vec{j} trên OyOy, k⃗\vec{k} trên OzOz. Hình hộp chữ nhật OADB.CFMEOADB.CFME: đáy dưới có các đỉnh OO, AA (trên tia OxOx), DD, BB (trên tia OyOy); mặt trên có các đỉnh CC (trên tia OzOz), FF, MM, EE. Điểm MM là đỉnh đối diện với OO của hình hộp, có đường chéo OMOM (nét đứt màu xanh) nối từ OO đến MM.

Lời giải

a) Xét đáy dưới OADBOADB của hình hộp. Vì OADBOADB là hình chữ nhật nên theo quy tắc hình bình hành:
OD→=OA→+OB→.\overrightarrow{OD} = \overrightarrow{OA} + \overrightarrow{OB}.
Do OADB.CFMEOADB.CFME là hình hộp chữ nhật, cạnh bên DM→\overrightarrow{DM} song song và bằng OC→\overrightarrow{OC}, tức DM→=OC→\overrightarrow{DM} = \overrightarrow{OC}. Áp dụng quy tắc ba điểm:
OM→=OD→+DM→=(OA→+OB→)+OC→.\overrightarrow{OM} = \overrightarrow{OD} + \overrightarrow{DM} = \left(\overrightarrow{OA} + \overrightarrow{OB}\right) + \overrightarrow{OC}.
Vậy OM→=OA→+OB→+OC→\overrightarrow{OM} = \overrightarrow{OA} + \overrightarrow{OB} + \overrightarrow{OC}, tức hai vectơ đó bằng nhau. (Đây chính là quy tắc hình hộp.)

b) Vì AA thuộc tia OxOx nên vectơ OA→\overrightarrow{OA} cùng phương với vectơ đơn vị i⃗\vec{i}, do đó tồn tại số thực xx sao cho OA→=xi⃗\overrightarrow{OA} = x\vec{i}. Tương tự, BB thuộc tia OyOy nên OB→=yj⃗\overrightarrow{OB} = y\vec{j} với yy là số thực, và CC thuộc tia OzOz nên OC→=zk⃗\overrightarrow{OC} = z\vec{k} với zz là số thực.

Thay vào kết quả câu a):
OM→=OA→+OB→+OC→=xi⃗+yj⃗+zk⃗.\overrightarrow{OM} = \overrightarrow{OA} + \overrightarrow{OB} + \overrightarrow{OC} = x\vec{i} + y\vec{j} + z\vec{k}.
Vậy luôn có thể viết OM→=xi⃗+yj⃗+zk⃗\overrightarrow{OM} = x\vec{i} + y\vec{j} + z\vec{k} với xx, yy, zz là các số thực (bộ ba (x;y;z)(x; y; z) chính là toạ độ của điểm MM).

Đáp số

Bằng nhau: OM→=OA→+OB→+OC→\overrightarrow{OM} = \overrightarrow{OA} + \overrightarrow{OB} + \overrightarrow{OC}OM→=xi⃗+yj⃗+zk⃗\overrightarrow{OM} = x\vec{i} + y\vec{j} + z\vec{k} với xx, yy, zz là các số thực (đpcm)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.