Sách giáo khoa Toán 12 Tập một

Giải Vận dụng 3 trang 54 SGK Toán 12

Bài 6. Vectơ trong không gian   Đã kiểm chéo

Đề bài

Khi chuyển động trong không gian, máy bay luôn chịu tác động của bốn lực chính: lực đẩy của động cơ, lực cản của không khí, trọng lực và lực nâng khí động học (H.2.20). Lực cản của không khí ngược hướng với lực đẩy của động cơ và có độ lớn tỉ lệ thuận với bình phương vận tốc máy bay. Một chiếc máy bay tăng vận tốc từ 900 km/h lên 920 km/h, trong quá trình tăng tốc máy bay giữ nguyên hướng bay. Lực cản của không khí khi máy bay đạt vận tốc 900 km/h và 920 km/h lần lượt được biểu diễn bởi hai vectơ F1→\overrightarrow{F_1} và F2→\overrightarrow{F_2}. Hãy giải thích vì sao F1→=kF2→\overrightarrow{F_1} = k\overrightarrow{F_2} với kk là một số thực dương nào đó. Tính giá trị của kk (làm tròn kết quả đến chữ số thập phân thứ hai).

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 54 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Hình 2.20: Ảnh một chiếc máy bay đang bay trên mây, với bốn vectơ lực: Lực nâng (mũi tên đỏ hướng lên), Lực đẩy (mũi tên hướng về phía trước/phải), Lực cản của không khí (mũi tên xanh hướng về phía sau/trái), Trọng lực (mũi tên hướng xuống).

Lời giải

Giải thích F1→=kF2→\overrightarrow{F_1}=k\overrightarrow{F_2}.

Trong suốt quá trình tăng tốc, máy bay giữ nguyên hướng bay, tức là hướng của lực đẩy động cơ không đổi. Lực cản của không khí luôn ngược hướng với lực đẩy động cơ, nên ở cả hai thời điểm (vận tốc 900 km/h và 920 km/h) hai vectơ F1→\overrightarrow{F_1} và F2→\overrightarrow{F_2} đều có cùng một hướng (cùng phương, cùng chiều).

Hai vectơ cùng hướng thì vectơ này bằng một số thực dương nhân với vectơ kia. Do đó tồn tại số thực dương kk sao cho
F1→=k F2→.\overrightarrow{F_1}=k\,\overrightarrow{F_2}.

Tính kk.

Vì F1→\overrightarrow{F_1} và F2→\overrightarrow{F_2} cùng hướng và k>0k>0 nên
k=∣F1→∣∣F2→∣=F1F2.k=\dfrac{\left|\overrightarrow{F_1}\right|}{\left|\overrightarrow{F_2}\right|}=\dfrac{F_1}{F_2}.

Độ lớn lực cản tỉ lệ thuận với bình phương vận tốc: F=c v2F=c\,v^2 (với c>0c>0 là hằng số tỉ lệ). Khi đó
k=F1F2=c⋅9002c⋅9202=90029202=810 000846 400≈0,96.k=\dfrac{F_1}{F_2}=\dfrac{c\cdot 900^2}{c\cdot 920^2}=\dfrac{900^2}{920^2}=\dfrac{810\,000}{846\,400}\approx 0{,}96.

Vậy F1→=kF2→\overrightarrow{F_1}=k\overrightarrow{F_2} với k≈0,96k\approx 0{,}96.

Đáp số

F1→,F2→\overrightarrow{F_1},\overrightarrow{F_2} cùng hướng nên F1→=kF2→\overrightarrow{F_1}=k\overrightarrow{F_2} với k=90029202≈0,96k=\dfrac{900^2}{920^2}\approx 0{,}96

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.