Sách giáo khoa Toán 12 Tập một

Giải Hoạt động 3 trang 49 SGK Toán 12

Bài 6. Vectơ trong không gian   Đã kiểm chéo

Đề bài

Hình thành khái niệm tổng của hai vectơ trong không gian
Trong không gian, cho hai vectơ a⃗\vec{a} và b⃗\vec{b} không cùng phương. Lấy điểm AA và vẽ các vectơ AB→=a⃗\overrightarrow{AB} = \vec{a}, BC→=b⃗\overrightarrow{BC} = \vec{b}. Lấy điểm A′A' khác AA và vẽ các vectơ A′B′→=a⃗\overrightarrow{A'B'} = \vec{a}, B′C′→=b⃗\overrightarrow{B'C'} = \vec{b} (H.2.10).

a) Giải thích vì sao AA′→=BB′→\overrightarrow{AA'} = \overrightarrow{BB'} và BB′→=CC′→\overrightarrow{BB'} = \overrightarrow{CC'}.

b) Giải thích vì sao AA′C′CAA'C'C là hình bình hành, từ đó suy ra AC→=A′C′→\overrightarrow{AC} = \overrightarrow{A'C'}.

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 49 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Hình 2.10: Hình gồm hai hình bình hành ghép trong không gian. Ở dưới là bốn điểm A, A', B', B (với A dưới trái, A' dưới phải, B' phải, B ở giữa) tạo hình bình hành ABB'A'. Phía trên có các điểm C, C'. Vectơ a⃗\vec{a} (màu đỏ) hướng theo AB và A'B'; vectơ b⃗\vec{b} (màu xanh) hướng theo BC và B'C'. Các đoạn AB, A'B' song song và bằng nhau (bằng a⃗\vec{a}); BC, B'C' song song và bằng nhau (bằng b⃗\vec{b}). Đường chéo AC và A'C' được vẽ nét đứt màu đỏ và xanh. Có chú thích: Bốn điểm A, B, A', B' đồng phẳng và tứ giác ABB'A' là hình bình hành.

Lời giải

a) Giải thích vì sao AA′→=BB′→\overrightarrow{AA'} = \overrightarrow{BB'} và BB′→=CC′→\overrightarrow{BB'} = \overrightarrow{CC'}.

Theo cách dựng, ta có AB→=a⃗\overrightarrow{AB} = \vec{a} và A′B′→=a⃗\overrightarrow{A'B'} = \vec{a}, do đó:
AB→=A′B′→.\overrightarrow{AB} = \overrightarrow{A'B'}.
Hai vectơ bằng nhau, nên biến đổi tương đương:
AB→=A′B′→  ⟺  AA′→+A′B′→=A′B′→+B′B→+BB′→    ...\overrightarrow{AB} = \overrightarrow{A'B'} \iff \overrightarrow{AA'} + \overrightarrow{A'B'} = \overrightarrow{A'B'} + \overrightarrow{B'B} + \overrightarrow{BB'}\;\;\text{...}
Gọn hơn: từ AB→=A′B′→\overrightarrow{AB} = \overrightarrow{A'B'} ta có AA′→=AB→+BB′→+B′A′→=A′B′→+BB′→−A′B′→=BB′→\overrightarrow{AA'} = \overrightarrow{AB} + \overrightarrow{BB'} + \overrightarrow{B'A'} = \overrightarrow{A'B'} + \overrightarrow{BB'} - \overrightarrow{A'B'} = \overrightarrow{BB'}.

Vậy AA′→=BB′→\boxed{\overrightarrow{AA'} = \overrightarrow{BB'}} (tức tứ giác ABB′A′ABB'A' là hình bình hành vì có AB→=A′B′→\overrightarrow{AB} = \overrightarrow{A'B'}).

Hoàn toàn tương tự, do BC→=b⃗=B′C′→\overrightarrow{BC} = \vec{b} = \overrightarrow{B'C'} nên BC→=B′C′→\overrightarrow{BC} = \overrightarrow{B'C'}, suy ra tứ giác BCC′B′BCC'B' là hình bình hành và:
BB′→=CC′→.\overrightarrow{BB'} = \overrightarrow{CC'}.

b) Giải thích vì sao AA′C′CAA'C'C là hình bình hành, suy ra AC→=A′C′→\overrightarrow{AC} = \overrightarrow{A'C'}.

Từ kết quả câu a):
AA′→=BB′→vàBB′→=CC′→.\overrightarrow{AA'} = \overrightarrow{BB'} \quad\text{và}\quad \overrightarrow{BB'} = \overrightarrow{CC'}.
Suy ra:
AA′→=CC′→.\overrightarrow{AA'} = \overrightarrow{CC'}.
Hai vectơ AA′→\overrightarrow{AA'} và CC′→\overrightarrow{CC'} bằng nhau nên hai đoạn AA′AA' và CC′CC' song song và bằng nhau. Do đó tứ giác AA′C′CAA'C'C có một cặp cạnh đối song song và bằng nhau, nên AA′C′CAA'C'C là hình bình hành.

Trong hình bình hành AA′C′CAA'C'C, cặp cạnh đối còn lại cũng song song và bằng nhau, nghĩa là AC∥A′C′AC \parallel A'C' và AC=A′C′AC = A'C', hai vectơ cùng hướng, nên:
AC→=A′C′→.(đpcm)\overrightarrow{AC} = \overrightarrow{A'C'}.\quad\text{(đpcm)}

Nhận xét: kết quả này cho thấy vectơ tổng AC→=AB→+BC→=a⃗+b⃗\overrightarrow{AC} = \overrightarrow{AB} + \overrightarrow{BC} = \vec{a} + \vec{b} không phụ thuộc vào vị trí điểm đầu AA, nên tổng a⃗+b⃗\vec{a} + \vec{b} được xác định duy nhất.

Đáp số

đpcm (AA′→=BB′→=CC′→\overrightarrow{AA'} = \overrightarrow{BB'} = \overrightarrow{CC'})đpcm (AA′C′CAA'C'C là hình bình hành, AC→=A′C′→\overrightarrow{AC} = \overrightarrow{A'C'})

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.