Bài 1. Tính đơn điệu và cực trị của hàm số Đã kiểm chéo
Đề bài
Cho hàm số .
a) Tính các giới hạn và . Từ đó suy ra hàm số không có đạo hàm tại .
b) Sử dụng định nghĩa, chứng minh hàm số có cực tiểu tại (xem Hình 1.4).
Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở
trang 14 ·
mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời): Đồ thị hàm số trong mặt phẳng toạ độ có dạng hình chữ V, nhận trục tung làm trục đối xứng. Đồ thị gồm hai nửa đường thẳng (hai tia) xuất phát từ gốc toạ độ : nhánh bên phải là tia ứng với khi (đi lên về bên phải với hệ số góc , tức nghiêng so với trục hoành), nhánh bên trái là tia ứng với khi (đi lên về bên trái với hệ số góc ). Hai nhánh gặp nhau tại đỉnh — đây là điểm thấp nhất của đồ thị; từ đỉnh này đồ thị đi lên về cả hai phía. Hàm số nghịch biến trên khoảng và đồng biến trên khoảng .
Lời giải
a) Ta có .
Giới hạn bên phải: Khi thì nên . Do đó
Giới hạn bên trái: Khi thì nên . Do đó
Kết luận: Vì
nên không tồn tại giới hạn . Theo định nghĩa đạo hàm, hàm số không có đạo hàm tại .
b) Ta chứng minh hàm số đạt cực tiểu tại bằng định nghĩa.
Xét khoảng chứa điểm . Với mọi mà , ta có , tức là
Như vậy tồn tại khoảng chứa điểm sao cho với mọi và .
Theo định nghĩa, là điểm cực tiểu của hàm số và giá trị cực tiểu là (phù hợp với Hình 1.4: đỉnh của đồ thị hình chữ V là điểm thấp nhất, hàm số nghịch biến trên và đồng biến trên ).
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.