Sách giáo khoa Toán 12 Tập một

Giải Câu hỏi trang 11 SGK Toán 12

Bài 1. Tính đơn điệu và cực trị của hàm số   Đã kiểm chéo

Đề bài

Giải thích vì sao nếu f′(x)f'(x) không đổi dấu khi xx qua x0x_0 thì x0x_0 không phải là điểm cực trị của hàm số f(x)f(x).

Lời giải

Nhắc lại định lí về điểm cực trị: Giả sử hàm số f(x)f(x) liên tục trên khoảng (a;b)(a;b) chứa điểm x0x_0 và có đạo hàm trên các khoảng (a;x0)(a;x_0) và (x0;b)(x_0;b). Khi đó x0x_0 là điểm cực trị của f(x)f(x) khi và chỉ khi f′(x)f'(x) đổi dấu khi xx đi qua x0x_0.

Xét trường hợp f′(x)f'(x) không đổi dấu khi xx đi qua x0x_0. Khi đó chỉ có thể xảy ra một trong hai khả năng sau trên một khoảng chứa x0x_0 (bỏ qua điểm x0x_0):

a) f′(x)f'(x) giữ nguyên dấu dương: f′(x)>0f'(x) > 0 cả khi x<x0x < x_0 lẫn khi x>x0x > x_0.

Theo tính chất tính đơn điệu, hàm số f(x)f(x) đồng biến trên cả khoảng chứa x0x_0. Do đó, với xx ở gần x0x_0:
- Khi x<x0x < x_0 thì f(x)<f(x0)f(x) < f(x_0);
- Khi x>x0x > x_0 thì f(x)>f(x0)f(x) > f(x_0).

Giá trị f(x0)f(x_0) không phải là giá trị lớn nhất cũng không phải giá trị nhỏ nhất so với lân cận, nên x0x_0 không phải là điểm cực trị.

b) f′(x)f'(x) giữ nguyên dấu âm: f′(x)<0f'(x) < 0 cả khi x<x0x < x_0 lẫn khi x>x0x > x_0.

Tương tự, hàm số f(x)f(x) nghịch biến trên cả khoảng chứa x0x_0. Do đó với xx ở gần x0x_0:
- Khi x<x0x < x_0 thì f(x)>f(x0)f(x) > f(x_0);
- Khi x>x0x > x_0 thì f(x)<f(x0)f(x) < f(x_0).

Giá trị f(x0)f(x_0) cũng không lớn nhất, không nhỏ nhất so với lân cận, nên x0x_0 không phải là điểm cực trị.

Kết luận: Trong cả hai trường hợp, hàm số f(x)f(x) luôn đơn điệu (đồng biến hoặc nghịch biến) trên khoảng chứa x0x_0, tức là giá trị của hàm số biến thiên theo một chiều duy nhất khi xx đi qua x0x_0. Vì vậy f(x0)f(x_0) không thể là giá trị cực đại hay cực tiểu, nên x0x_0 không phải là điểm cực trị của hàm số f(x)f(x).   ■\;\blacksquare

Đáp số

Vì f'(x) không đổi dấu nên f(x) đơn điệu trên khoảng chứa x₀ ⇒ x₀ không là điểm cực trị (đpcm)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.