Sách giáo khoa Toán 11 Tập hai

Giải Bài 31 trang 109 SGK Toán 11

Bài tập cuối chương   Đã kiểm chéo

Đề bài

Cho tứ diện OABCOABC có OA=OB=OC=aOA = OB = OC = a, AOB^=AOC^=60°\widehat{AOB} = \widehat{AOC} = 60° và BOC^=90°\widehat{BOC} = 90°.

a) Chứng minh rằng (OBC)⊥(ABC)(OBC) \perp (ABC).

b) Tính theo aa khoảng cách từ OO đến mặt phẳng (ABC)(ABC) và thể tích khối tứ diện OABCOABC.

Lời giải

## Phân tích các tam giác mặt bên và đáy

Vì OA=OB=aOA=OB=a và AOB^=60∘\widehat{AOB}=60^\circ nên tam giác OABOAB cân có một góc 60∘60^\circ, do đó OABOAB đều, suy ra AB=aAB=a.

Tương tự, OA=OC=aOA=OC=a và AOC^=60∘\widehat{AOC}=60^\circ nên tam giác OACOAC đều, suy ra AC=aAC=a.

Vì OB=OC=aOB=OC=a và BOC^=90∘\widehat{BOC}=90^\circ nên tam giác OBCOBC vuông cân tại OO, suy ra
BC=OB2+OC2=a2.BC=\sqrt{OB^2+OC^2}=a\sqrt{2}.

Xét tam giác ABCABC: AB=AC=aAB=AC=a, BC=a2BC=a\sqrt2. Ta có
AB2+AC2=a2+a2=2a2=BC2,AB^2+AC^2=a^2+a^2=2a^2=BC^2,
nên tam giác ABCABC vuông cân tại AA.

## a) Chứng minh (OBC)⊥(ABC)(OBC)\perp(ABC)

Gọi MM là trung điểm của BCBC.

- Tam giác OBCOBC vuông cân tại OO, OMOM là trung tuyến ứng với cạnh huyền nên OM⊥BCOM\perp BC và
OM=BC2=a22.OM=\dfrac{BC}{2}=\dfrac{a\sqrt2}{2}.
- Tam giác ABCABC cân tại AA, AMAM là trung tuyến nên AM⊥BCAM\perp BC và
AM=BC2=a22.AM=\dfrac{BC}{2}=\dfrac{a\sqrt2}{2}.

Xét tam giác OAMOAM có OA=aOA=a và
OM2+AM2=a22+a22=a2=OA2,OM^2+AM^2=\frac{a^2}{2}+\frac{a^2}{2}=a^2=OA^2,
nên theo định lí Pythagore đảo, tam giác OAMOAM vuông tại MM, tức là OM⊥AMOM\perp AM.

Hai mặt phẳng (OBC)(OBC) và (ABC)(ABC) cắt nhau theo giao tuyến BCBC. Trong (OBC)(OBC) có OM⊥BCOM\perp BC, trong (ABC)(ABC) có AM⊥BCAM\perp BC; góc giữa hai mặt phẳng chính là góc OMA^=90∘\widehat{OMA}=90^\circ. Vậy
(OBC)⊥(ABC).(đpcm)(OBC)\perp(ABC).\quad\text{(đpcm)}

##

b) Khoảng cách từ OO đến (ABC)(ABC) và thể tích OABCOABC

Khoảng cách. Hai mặt phẳng (OBC)(OBC) và (ABC)(ABC) vuông góc nhau theo giao tuyến BCBC. Đường thẳng OMOM nằm trong (OBC)(OBC) và OM⊥BCOM\perp BC, nên OM⊥(ABC)OM\perp(ABC). Do đó khoảng cách từ OO đến mặt phẳng (ABC)(ABC) chính là OMOM:
d(O,(ABC))=OM=a22.d\big(O,(ABC)\big)=OM=\dfrac{a\sqrt2}{2}.

Thể tích. Diện tích tam giác ABCABC (vuông tại AA):
SABC=12 AB⋅AC=12 a⋅a=a22.S_{ABC}=\frac12\,AB\cdot AC=\frac12\,a\cdot a=\frac{a^2}{2}.
Vậy
VOABC=13 SABC⋅OM=13⋅a22⋅a22=a3212.V_{OABC}=\frac13\,S_{ABC}\cdot OM=\frac13\cdot\frac{a^2}{2}\cdot\frac{a\sqrt2}{2}=\dfrac{a^3\sqrt2}{12}.

Đáp số

đpcmd(O,(ABC))=a22d(O,(ABC))=\dfrac{a\sqrt2}{2}; VOABC=a3212V_{OABC}=\dfrac{a^3\sqrt2}{12}

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.