Sách giáo khoa Toán 11 Tập hai

Giải Vận dụng 4 trang 101 SGK Toán 11

Bài 33. Đạo hàm cấp hai   Đã kiểm chéo

Đề bài

(Tính cường độ của một trận động đất)

Trận động đất năm 1906 ở San Francisco có cường độ ước tính là 8,3 độ Richter. Trong cùng năm đó, một trận động đất mạnh đã xảy ra ở biên giới Colombia-Ecuador với cường độ mạnh gấp 4 lần. Hỏi trận động đất ở biên giới Colombia-Ecuador có cường độ là bao nhiêu độ Richter?

(Theo britannica.com)

Lời giải

Phân tích. Độ lớn (số đo trên thang Richter) của một trận động đất có biên độ dao động AA được cho bởi công thức

M=log⁡AA0,M = \log \dfrac{A}{A_0},

trong đó A0A_0 là biên độ dao động chuẩn (dùng để so sánh). "Cường độ mạnh gấp 44 lần" được hiểu là biên độ dao động AA lớn gấp 44 lần.

Bước 1. Gọi biên độ của trận động đất ở San Francisco là A1A_1, của trận ở biên giới Colombia–Ecuador là A2A_2. Ta có

M1=log⁡A1A0=8,3,A2=4A1.M_1 = \log \dfrac{A_1}{A_0} = 8{,}3, \qquad A_2 = 4A_1.

Bước 2. Độ lớn của trận động đất ở biên giới Colombia–Ecuador là

M2=log⁡A2A0=log⁡4A1A0=log⁡4+log⁡A1A0=log⁡4+M1.M_2 = \log \dfrac{A_2}{A_0} = \log \dfrac{4A_1}{A_0} = \log 4 + \log \dfrac{A_1}{A_0} = \log 4 + M_1.

Bước 3. Thay số:

M2=log⁡4+8,3≈0,60+8,3=8,9 (độ Richter).M_2 = \log 4 + 8{,}3 \approx 0{,}60 + 8{,}3 = 8{,}9 \ (\text{độ Richter}).

Kiểm tra lại. Ngược lại, nếu M2≈8,9M_2 \approx 8{,}9 thì A2A1=10M210M1=10 8,9−8,3=100,6≈4\dfrac{A_2}{A_1} = \dfrac{10^{M_2}}{10^{M_1}} = 10^{\,8{,}9-8{,}3} = 10^{0{,}6} \approx 4, đúng là mạnh gấp 44 lần. Vậy kết quả hợp lí.

Kết luận. Trận động đất ở biên giới Colombia–Ecuador có cường độ khoảng 8,98{,}9 độ Richter.

Đáp số

≈ 8,9 độ Richter

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.