Sách giáo khoa Toán 11 Tập một

Giải Bài 4.32 trang 100 SGK Toán 11

Bài 14. Phép chiếu song song   Đã kiểm chéo

Đề bài

Hình 4.65 có thể là hình biểu diễn của một hình lục giác đều hay không? Vì sao?

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 100 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Hình 4.65: Lục giác ABCDEFABCDEF có dạng hình biểu diễn. Các đỉnh sắp xếp: AA và BB ở trên (A trái, B phải), FF ở bên trái, CC ở bên phải, EE và DD ở dưới (E trái, D phải). Các đường chéo chính ADAD, BEBE, CFCF cùng đi qua một điểm (tâm O ở giữa). Trên hình có kí hiệu đánh dấu các đoạn bằng nhau: đoạn AOAO (gần A, kí hiệu hai vạch //) bằng đoạn ODOD (gần D, hai vạch); đoạn BOBO (gần B, một vạch) bằng đoạn OEOE (gần E, một vạch); đoạn FOFO (một vạch) bằng đoạn OCOC (một vạch). Tức ba đường chéo chính cắt nhau tại trung điểm O của mỗi đường.

Lời giải

Nhắc lại tính chất của phép chiếu song song (dùng để dựng hình biểu diễn):
- Bảo toàn sự thẳng hàng và thứ tự các điểm; biến hai đường thẳng song song thành hai đường thẳng song song (hoặc trùng).
- Bảo toàn tỉ số độ dài của các đoạn thẳng nằm trên một đường thẳng (hoặc trên hai đường thẳng song song). Đặc biệt, trung điểm của một đoạn thẳng được biến thành trung điểm của đoạn thẳng ảnh.
- Lưu ý: phép chiếu song song không bảo toàn độ dài, cũng không bảo toàn tỉ số của hai đoạn thẳng không song song.

Tính chất của lục giác đều ABCDEFABCDEF: ba đường chéo chính ADAD, BEBE, CFCF cùng đi qua tâm OO và OO là trung điểm của mỗi đường chéo, tức là:
OA=OD,OB=OE,OC=OF.OA = OD,\quad OB = OE,\quad OC = OF.

Xét điều kiện cần của một hình biểu diễn: Vì phép chiếu song song biến trung điểm thành trung điểm, nên hình biểu diễn của một lục giác đều bắt buộc phải có ba đường chéo chính cắt nhau tại một điểm OO và OO là trung điểm chung của cả ba đường chéo đó.

Đối chiếu với Hình 4.65: Trên hình, ba đường chéo ADAD, BEBE, CFCF đồng quy tại OO và các kí hiệu cho thấy
OA=OD,OB=OE,OC=OF,OA = OD,\quad OB = OE,\quad OC = OF,
nghĩa là OO là trung điểm của cả ba đường chéo chính. Đây đúng là tính chất bất biến (được bảo toàn qua phép chiếu song song) của lục giác đều, và Hình 4.65 không vi phạm tính chất bất biến nào.

Việc trên hình các đoạn OAOA, OBOB, OCOC trông không bằng nhau (dù trong lục giác đều thật thì chúng bằng nhau) là điều hoàn toàn bình thường, vì chúng nằm trên các đường thẳng không song song nên phép chiếu song song không giữ nguyên tỉ số độ dài giữa chúng.

Kết luận: Hình 4.65 có thể là hình biểu diễn của một hình lục giác đều, vì nó thỏa mãn tính chất đặc trưng được bảo toàn qua phép chiếu song song: ba đường chéo chính cắt nhau tại trung điểm chung của mỗi đường.

Đáp số

Có thể là hình biểu diễn của một hình lục giác đều (vì ba đường chéo chính cắt nhau tại trung điểm chung OO — tính chất được bảo toàn qua phép chiếu song song)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.