Giải Bài 4.32 trang 100 SGK Toán 11
Đề bài
Hình 4.65 có thể là hình biểu diễn của một hình lục giác đều hay không? Vì sao?
Hình 4.65: Lục giác có dạng hình biểu diễn. Các đỉnh sắp xếp: và ở trên (A trái, B phải), ở bên trái, ở bên phải, và ở dưới (E trái, D phải). Các đường chéo chính , , cùng đi qua một điểm (tâm O ở giữa). Trên hình có kí hiệu đánh dấu các đoạn bằng nhau: đoạn (gần A, kí hiệu hai vạch //) bằng đoạn (gần D, hai vạch); đoạn (gần B, một vạch) bằng đoạn (gần E, một vạch); đoạn (một vạch) bằng đoạn (một vạch). Tức ba đường chéo chính cắt nhau tại trung điểm O của mỗi đường.
Lời giải
Nhắc lại tính chất của phép chiếu song song (dùng để dựng hình biểu diễn):
- Bảo toàn sự thẳng hàng và thứ tự các điểm; biến hai đường thẳng song song thành hai đường thẳng song song (hoặc trùng).
- Bảo toàn tỉ số độ dài của các đoạn thẳng nằm trên một đường thẳng (hoặc trên hai đường thẳng song song). Đặc biệt, trung điểm của một đoạn thẳng được biến thành trung điểm của đoạn thẳng ảnh.
- Lưu ý: phép chiếu song song không bảo toàn độ dài, cũng không bảo toàn tỉ số của hai đoạn thẳng không song song.
Tính chất của lục giác đều : ba đường chéo chính , , cùng đi qua tâm và là trung điểm của mỗi đường chéo, tức là:
Xét điều kiện cần của một hình biểu diễn: Vì phép chiếu song song biến trung điểm thành trung điểm, nên hình biểu diễn của một lục giác đều bắt buộc phải có ba đường chéo chính cắt nhau tại một điểm và là trung điểm chung của cả ba đường chéo đó.
Đối chiếu với Hình 4.65: Trên hình, ba đường chéo , , đồng quy tại và các kí hiệu cho thấy
nghĩa là là trung điểm của cả ba đường chéo chính. Đây đúng là tính chất bất biến (được bảo toàn qua phép chiếu song song) của lục giác đều, và Hình 4.65 không vi phạm tính chất bất biến nào.
Việc trên hình các đoạn , , trông không bằng nhau (dù trong lục giác đều thật thì chúng bằng nhau) là điều hoàn toàn bình thường, vì chúng nằm trên các đường thẳng không song song nên phép chiếu song song không giữ nguyên tỉ số độ dài giữa chúng.
Kết luận: Hình 4.65 có thể là hình biểu diễn của một hình lục giác đều, vì nó thỏa mãn tính chất đặc trưng được bảo toàn qua phép chiếu song song: ba đường chéo chính cắt nhau tại trung điểm chung của mỗi đường.
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.