Sách giáo khoa Toán 11 Tập một

Giải Vận dụng 2 trang 99 SGK Toán 11

Bài 14. Phép chiếu song song   Đã kiểm

Đề bài

Phép chiếu song song có thể được sử dụng để vẽ dạng nổi (hay dạng 3D) của chữ cái như trong hình dưới đây. Theo phương pháp đó hãy vẽ dạng nổi của một số chữ cái quen thuộc như L, N, T, …

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 99 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Hình minh hoạ vẽ chữ cái 'E' theo ba cách trên giấy kẻ ô: (1) chữ E phẳng (nét 2D thông thường); (2) chữ E được kéo nổi dạng 3D bằng phép chiếu song song (các nét được đẩy lệch chéo lên tạo khối); (3) chữ E dạng nổi 3D hoàn chỉnh có mặt bên tô khối. Minh hoạ cách chuyển một chữ cái phẳng thành dạng nổi 3D bằng phép chiếu song song.

Lời giải

Ý tưởng. Phép chiếu song song biến mỗi điểm MM của hình phẳng thành điểm M′M' sao cho tất cả các vectơ MM′→\overrightarrow{MM'} đều song song với nhau (cùng một phương chiếu) và bằng nhau. Nhờ các tính chất của phép chiếu song song: ảnh của một đoạn thẳng là một đoạn thẳng, ảnh của hai đoạn thẳng song song là hai đoạn thẳng song song (hoặc trùng nhau) và giữ nguyên tỉ số độ dài của hai đoạn thẳng cùng phương. Do đó, để tạo dạng nổi (3D) của một chữ cái phẳng, ta làm như trong hình minh hoạ chữ E:

Bước 1. Vẽ chữ cái ở dạng phẳng (2D) trên giấy kẻ ô, với các đỉnh nằm tại các nút của lưới ô vuông.

Bước 2. Chọn một *phương chiếu* cố định (khác phương của mặt phẳng chữ) — chẳng hạn chéo lên trên sang phải, mỗi điểm dời sang phải 11 ô và lên trên 11 ô. Từ mỗi đỉnh MM của chữ phẳng, dựng điểm M′M' sao cho các vectơ MM′→\overrightarrow{MM'} đều song song và bằng nhau. Tập các điểm M′M' tạo thành một bản sao của chữ cái, lệch chéo so với chữ ban đầu.

Bước 3. Nối các cặp đỉnh tương ứng MM và M′M'; các đoạn MM′MM' này song song và bằng nhau, chính là các cạnh bên của khối chữ. Tô đậm (hoặc kẻ gạch) các mặt bên nhìn thấy để tạo cảm giác nổi khối và xoá các nét bị che khuất. Ta được chữ cái dạng nổi 3D.

Áp dụng cho từng chữ:

a) Chữ L. Vẽ chữ L phẳng (một nét dọc và một nét ngang ở chân). Từ mỗi đỉnh dời theo cùng phương chiếu để được chữ L thứ hai, nối các đỉnh tương ứng rồi tô mặt bên dọc theo thân và chân chữ, ta được chữ L nổi.

b) Chữ N. Vẽ chữ N phẳng (hai nét dọc và một nét chéo nối hai nét dọc). Dời toàn bộ các đỉnh theo cùng phương chiếu, nối các đỉnh tương ứng và tô các mặt bên, ta được chữ N nổi.

c) Chữ T. Vẽ chữ T phẳng (một nét ngang trên đỉnh và một nét dọc ở giữa). Dời các đỉnh theo cùng phương chiếu rồi nối và tô mặt bên, ta được chữ T nổi.

Nhận xét. Vì phép chiếu song song giữ nguyên tính song song và tỉ số của các đoạn thẳng cùng phương nên mọi cạnh bên (các đoạn MM′MM') đều song song và bằng nhau; nhờ đó hình nổi trông cân đối, đúng dạng khối. Có thể vẽ tương tự cho mọi chữ cái khác như H, F, I, …

Đáp số

Vẽ được chữ L nổi (đpcm)Vẽ được chữ N nổi (đpcm)Vẽ được chữ T nổi (đpcm)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.