Sách giáo khoa Toán 11 Tập hai

Giải Vận dụng 2 trang 94 SGK Toán 11

Bài 32. Các quy tắc tính đạo hàm   Đã kiểm chéo

Đề bài

Ta đã biết, độ pH của một dung dịch được xác định bởi pH=−log⁡[H+]pH = -\log[H^+], ở đó [H+][H^+] là nồng độ (mol/lít) của ion hydrogen. Tính tốc độ thay đổi của pH đối với nồng độ [H+][H^+].

Lời giải

Thiết lập hàm số.

Đặt x=[H+]x = [H^+] là nồng độ ion hydrogen (x>0x > 0). Khi đó độ pH là một hàm số của xx:
pH(x)=−log⁡x.pH(x) = -\log x.

Tốc độ thay đổi của pH đối với nồng độ [H+][H^+] chính là đạo hàm của hàm số pHpH theo biến xx.

Tính đạo hàm.

Áp dụng công thức đạo hàm của hàm lôgarit thập phân (log⁡x)′=1xln⁡10(\log x)' = \dfrac{1}{x\ln 10}, ta có:
pH′(x)=(−log⁡x)′=−1xln⁡10.pH'(x) = \left(-\log x\right)' = -\frac{1}{x\ln 10}.

Thay x=[H+]x = [H^+]:
pH′([H+])=−1[H+] ln⁡10.pH'\big([H^+]\big) = -\frac{1}{[H^+]\,\ln 10}.

Kết luận.

Tốc độ thay đổi của pH đối với nồng độ [H+][H^+] là
d(pH)d[H+]=−1[H+] ln⁡10.\frac{d(pH)}{d[H^+]} = -\frac{1}{[H^+]\,\ln 10}.

Dấu âm cho thấy khi nồng độ [H+][H^+] tăng thì pH giảm, phù hợp với thực tế (dung dịch càng nhiều ion hydrogen thì tính acid càng mạnh, pH càng nhỏ).

Đáp số

pH′=−1[H+] ln⁡10pH' = -\dfrac{1}{[H^+]\,\ln 10}

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.