Sách giáo khoa Toán 11 Tập hai

Giải Bài 8.24 trang 80 SGK Toán 11

Bài tập cuối chương VIII   Đã kiểm chéo

Đề bài

Gieo một con xúc xắc cân đối, đồng chất liên tiếp hai lần. Xét các biến cố sau:
AA: "Ở lần gieo thứ nhất, số chấm xuất hiện trên con xúc xắc là 1";
BB: "Ở lần gieo thứ hai, số chấm xuất hiện trên con xúc xắc là 2";
CC: "Tổng số chấm xuất hiện trên con xúc xắc ở hai lần gieo là 8";
DD: "Tổng số chấm xuất hiện trên con xúc xắc ở hai lần gieo là 7".
Chứng tỏ rằng các cặp biến cố AA và CC; BB và CC; CC và DD không độc lập.

Lời giải

Không gian mẫu. Gieo một con xúc xắc cân đối, đồng chất hai lần liên tiếp nên không gian mẫu gồm các cặp (i;j)(i;j) với i,j∈{1,2,3,4,5,6}i,j\in\{1,2,3,4,5,6\}. Do đó n(Ω)=6×6=36n(\Omega)=6\times 6=36 và các kết quả là đồng khả năng.

Xác suất của từng biến cố.

- AA: lần gieo thứ nhất ra 1, gồm các kết quả (1;1),(1;2),…,(1;6)(1;1),(1;2),\dots,(1;6), nên n(A)=6n(A)=6 và P(A)=636=16P(A)=\dfrac{6}{36}=\dfrac{1}{6}.
- BB: lần gieo thứ hai ra 2, gồm (1;2),(2;2),…,(6;2)(1;2),(2;2),\dots,(6;2), nên n(B)=6n(B)=6 và P(B)=636=16P(B)=\dfrac{6}{36}=\dfrac{1}{6}.
- CC: tổng số chấm bằng 8, gồm (2;6),(3;5),(4;4),(5;3),(6;2)(2;6),(3;5),(4;4),(5;3),(6;2), nên n(C)=5n(C)=5 và P(C)=536P(C)=\dfrac{5}{36}.
- DD: tổng số chấm bằng 7, gồm (1;6),(2;5),(3;4),(4;3),(5;2),(6;1)(1;6),(2;5),(3;4),(4;3),(5;2),(6;1), nên n(D)=6n(D)=6 và P(D)=636=16P(D)=\dfrac{6}{36}=\dfrac{1}{6}.

Nhắc lại: hai biến cố XX và YY độc lập khi và chỉ khi P(XY)=P(X) P(Y)P(XY)=P(X)\,P(Y). Vậy để chứng tỏ một cặp biến cố không độc lập, ta chỉ cần chỉ ra P(XY)≠P(X) P(Y)P(XY)\ne P(X)\,P(Y).

a) Cặp AA và CC.

Biến cố ACAC: lần gieo thứ nhất ra 1 *và* tổng bằng 8. Nếu lần đầu ra 1 thì lần hai phải ra 8−1=78-1=7 (không thể). Do đó AC=∅AC=\varnothing, suy ra
P(AC)=0.P(AC)=0.
Trong khi đó
P(A) P(C)=16⋅536=5216≠0=P(AC).P(A)\,P(C)=\frac{1}{6}\cdot\frac{5}{36}=\frac{5}{216}\ne 0=P(AC).
Vậy AA và CC không độc lập.

b) Cặp BB và CC.

Biến cố BCBC: lần gieo thứ hai ra 2 *và* tổng bằng 8. Khi đó lần đầu phải ra 8−2=68-2=6, tức chỉ có kết quả (6;2)(6;2). Do đó n(BC)=1n(BC)=1 và
P(BC)=136=6216.P(BC)=\frac{1}{36}=\frac{6}{216}.
Mặt khác
P(B) P(C)=16⋅536=5216.P(B)\,P(C)=\frac{1}{6}\cdot\frac{5}{36}=\frac{5}{216}.
Vì 6216≠5216\dfrac{6}{216}\ne\dfrac{5}{216} nên P(BC)≠P(B) P(C)P(BC)\ne P(B)\,P(C). Vậy BB và CC không độc lập.

c) Cặp CC và DD.

Biến cố CDCD: tổng vừa bằng 8 *vừa* bằng 7 — điều này không thể xảy ra. Do đó CD=∅CD=\varnothing, suy ra
P(CD)=0.P(CD)=0.
Trong khi đó
P(C) P(D)=536⋅16=5216≠0=P(CD).P(C)\,P(D)=\frac{5}{36}\cdot\frac{1}{6}=\frac{5}{216}\ne 0=P(CD).
Vậy CC và DD không độc lập.

Kết luận. Cả ba cặp biến cố AA và CC; BB và CC; CC và DD đều không độc lập.

Đáp số

đpcmđpcmđpcm

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.