Sách giáo khoa Toán 11 Tập một

Giải Vận dụng trang 86 SGK Toán 11

Bài 12. Đường thẳng và mặt phẳng song song   Đã kiểm chéo

Đề bài

Trong tình huống mở đầu, hãy giải thích tại sao dây nhợ khi căng thì song song với mặt đất. Tác dụng của việc đó là gì?

Lời giải

Phân tích tình huống mở đầu. Người thợ căng một sợi dây (dây nhợ) giữa hai cọc mốc để làm chuẩn xây cho thẳng hàng. Hai đầu dây được buộc vào hai cọc ở cùng một độ cao so với mặt đất.

Ta mô hình hoá: gọi sợi dây căng là đoạn thẳng ABAB (nằm trên đường thẳng dd), mặt đất là mặt phẳng (P)(P). Vì dây căng nên A,BA,B thẳng và dd không nằm trong (P)(P).

a) Vì sao dây căng thì song song với mặt đất.

Gọi A′, B′A',\,B' lần lượt là chân các đường vuông góc hạ từ A, BA,\,B xuống mặt đất (P)(P). Khi đó:
- AA′⊥(P)AA'\perp(P) và BB′⊥(P)BB'\perp(P) nên AA′∥BB′AA'\parallel BB'.
- Hai đầu dây buộc ở cùng độ cao nên AA′=BB′AA'=BB'.

Tứ giác AA′B′BAA'B'B có hai cạnh AA′AA' và BB′BB' song song và bằng nhau, do đó nó là hình bình hành. Suy ra AB∥A′B′AB\parallel A'B'.

Mà A′B′⊂(P)A'B'\subset(P) và AB=d⊄(P)AB=d\not\subset(P). Theo định lí: *Nếu đường thẳng dd không nằm trong mặt phẳng (P)(P) mà song song với một đường thẳng nằm trong (P)(P) thì d∥(P)d\parallel(P).*

Vậy d∥(P)d\parallel(P), tức là dây nhợ khi căng thì song song với mặt đất (đpcm).

b) Tác dụng của việc đó.

Vì sợi dây song song với mặt đất nên mọi điểm trên dây đều cách mặt đất một khoảng không đổi (bằng chiều cao h=AA′=BB′h=AA'=BB'). Nhờ đó người thợ lấy dây làm đường chuẩn để:
- Xây được hàng gạch (hoặc hàng cây, luống đất, mép tường...) nằm ngang, bằng phẳng và thẳng đều, các viên gạch cùng một độ cao;
- Kiểm soát độ cao của công trình một cách chính xác, tránh bị nghiêng, lệch hay gồ ghề.

Đáp số

Hai đầu dây ở cùng độ cao nên AB∥A′B′⊂(P)AB\parallel A'B'\subset(P), suy ra dây ∥\parallel mặt đất (đpcm)Mọi điểm trên dây cách đều mặt đất, dùng làm chuẩn để xây/đặt hàng gạch nằm ngang, thẳng và phẳng đều

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.