Giải Vận dụng 1 trang 80 SGK Toán 11
Đề bài
Một chiếc gậy được đặt một đầu dựa vào tường và đầu kia trên mặt sàn (H.4.20). Hỏi có thể đặt chiếc gậy đó song song với một trong các mép tường hay không?
Hình 4.20: Ảnh một căn phòng, có một chiếc gậy đặt nghiêng với một đầu dựa vào tường và đầu kia nằm trên mặt sàn.
Lời giải
Phân tích. Gọi chiếc gậy là đường thẳng . Theo giả thiết, có:
- một đầu nằm trên mặt sàn (kí hiệu mặt sàn là ),
- một đầu dựa vào mặt tường (kí hiệu mặt tường đó là ).
Vì chiếc gậy đặt nghiêng (bắc từ sàn lên tường) nên không nằm trong mặt sàn và cũng không nằm trong mặt tường .
Ta dùng nhận xét: *nếu đường thẳng song song với một đường thẳng nằm trong mặt phẳng và không nằm trong thì song song với ; khi đó không có điểm chung với .*
Mỗi mép tường của căn phòng đều là giao tuyến của hai mặt phẳng, nên nó nằm trọn trong mặt sàn hoặc trong một mặt tường. Xét hai trường hợp.
a) Mép tường nằm trong mặt sàn (mép chân tường).
Giả sử song song với một mép chân tường , với . Do không nằm trong nên , suy ra không có điểm chung với mặt sàn. Điều này mâu thuẫn, vì một đầu của gậy nằm trên mặt sàn (là điểm chung của và ). Vậy không thể.
b) Mép tường nằm trong mặt tường (mép đứng giữa hai tường hoặc mép giáp trần).
Giả sử song song với một mép tường , với . Do không nằm trong nên , suy ra không có điểm chung với mặt tường. Điều này mâu thuẫn, vì một đầu của gậy dựa vào mặt tường (là điểm chung của và ). Vậy không thể.
Kết luận. Trong mọi trường hợp đều dẫn tới mâu thuẫn, nên không thể đặt chiếc gậy song song với bất kì mép tường nào của căn phòng.
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.