Giải Thảo luận trang 58 SGK Toán 11
Đề bài
Khoảng cách giữa hai hình được nêu trong bài học (điểm, đường thẳng, mặt phẳng) là khoảng cách nhỏ nhất giữa một điểm thuộc hình này và một điểm thuộc hình kia. Hãy thảo luận để làm rõ nhận xét này.
Lời giải
Ý tưởng chung: Trong mỗi trường hợp, khoảng cách giữa hai hình đều được xác định bằng độ dài một đoạn vuông góc (với thuộc hình này, thuộc hình kia và vuông góc với hình chứa ). Công cụ duy nhất cần dùng là tính chất quen thuộc trong tam giác vuông: cạnh huyền luôn lớn hơn mỗi cạnh góc vuông. Ta xét lần lượt từng loại khoảng cách nêu trong bài.
a) Khoảng cách từ điểm đến đường thẳng .
Gọi là hình chiếu vuông góc của trên , khi đó . Lấy là một điểm tùy ý thuộc :
- Nếu thì .
- Nếu thì tam giác vuông tại , nên cạnh huyền lớn hơn cạnh góc vuông , tức .
Vậy với mọi , dấu bằng xảy ra khi . Do đó chính là khoảng cách nhỏ nhất giữa và một điểm bất kì của .
b) Khoảng cách từ điểm đến mặt phẳng .
Gọi là hình chiếu vuông góc của trên , khi đó và . Lấy là điểm tùy ý thuộc :
- Nếu thì .
- Nếu thì nên , tam giác vuông tại , suy ra .
Vậy với mọi . Do đó là khoảng cách nhỏ nhất giữa và một điểm bất kì của .
c) Khoảng cách giữa hai đường thẳng song song và .
Ta có với là một điểm trên . Lấy , tùy ý. Theo ý a), . Vì nên mọi điểm của cách đều , tức . Suy ra , và dấu bằng đạt được khi là đoạn vuông góc chung của hai đường song song. Vậy là khoảng cách nhỏ nhất.
d) Khoảng cách giữa đường thẳng và mặt phẳng song song với nó.
Lấy , tùy ý. Theo ý b), . Vì nên mọi điểm của cách đều , tức . Do đó , dấu bằng khi . Vậy là khoảng cách nhỏ nhất.
e) Khoảng cách giữa hai mặt phẳng song song và .
Lấy , tùy ý. Theo ý b), . Vì nên mọi điểm của cách đều , tức . Suy ra , dấu bằng khi vuông góc với cả hai mặt phẳng. Vậy là khoảng cách nhỏ nhất.
f) Khoảng cách giữa hai đường thẳng chéo nhau và .
Gọi là đoạn vuông góc chung (, , , ), khi đó . Dựng mặt phẳng chứa và song song với thì và . Với , tùy ý, theo ý
d) ta có . Vậy là khoảng cách nhỏ nhất giữa một điểm của và một điểm của .
Kết luận: Trong mọi trường hợp, đoạn nối hai điểm bất kì thuộc hai hình luôn lớn hơn hoặc bằng độ dài đoạn vuông góc (nhờ cạnh huyền lớn hơn cạnh góc vuông), và dấu bằng đạt được tại chân các đường vuông góc. Vì vậy khoảng cách giữa hai hình đúng bằng khoảng cách nhỏ nhất giữa một điểm thuộc hình này và một điểm thuộc hình kia (đpcm).
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.