Sách giáo khoa Toán 11 Tập hai

Giải Bài 7.19 trang 53 SGK Toán 11

Bài tập cuối Chương VII (Quan hệ vuông góc trong không gian)   Đã kiểm chéo

Đề bài

Cho hình chóp đều S.ABCS.ABC, đáy có cạnh bằng aa, cạnh bên bằng bb.

a) Tính sin của góc tạo bởi cạnh bên và mặt đáy.

b) Tính tang của góc giữa mặt phẳng chứa mặt đáy và mặt phẳng chứa mặt bên.

Lời giải

Gọi OO là tâm của đáy ABCABC. Vì S.ABCS.ABC là hình chóp đều nên OO là trọng tâm (đồng thời là tâm đường tròn ngoại tiếp, nội tiếp) của tam giác đều ABCABC và SO⊥(ABC)SO \perp (ABC).

Với tam giác đều ABCABC cạnh aa:
- Bán kính đường tròn ngoại tiếp: OA=a3OA = \dfrac{a}{\sqrt{3}}, do đó OA2=a23OA^2 = \dfrac{a^2}{3}.
- Khoảng cách từ OO đến một cạnh (bán kính nội tiếp): OM=a23=a36OM = \dfrac{a}{2\sqrt{3}} = \dfrac{a\sqrt{3}}{6}, với MM là trung điểm của BCBC.

Từ tam giác vuông SOASOA (vuông tại OO):
SO=SA2−OA2=b2−a23=3b2−a23.SO = \sqrt{SA^2 - OA^2} = \sqrt{b^2 - \dfrac{a^2}{3}} = \dfrac{\sqrt{3b^2 - a^2}}{\sqrt{3}}.

a) Góc giữa cạnh bên và mặt đáy.

Xét cạnh bên SASA. Vì SO⊥(ABC)SO \perp (ABC) nên OAOA là hình chiếu của SASA lên mặt đáy. Do đó góc giữa cạnh bên SASA và mặt đáy là SAO^\widehat{SAO}.

Tam giác SOASOA vuông tại OO nên:
sin⁡SAO^=SOSA=b2−a23b=3b2−a2b3=9b2−3a23b.\sin\widehat{SAO} = \dfrac{SO}{SA} = \dfrac{\sqrt{b^2 - \dfrac{a^2}{3}}}{b} = \dfrac{\sqrt{3b^2 - a^2}}{b\sqrt{3}} = \dfrac{\sqrt{9b^2 - 3a^2}}{3b}.

b) Góc giữa mặt đáy và mặt bên.

Xét mặt bên (SBC)(SBC). Gọi MM là trung điểm BCBC. Vì tam giác SBCSBC cân tại SS nên SM⊥BCSM \perp BC; vì tam giác ABCABC đều nên OM⊥BCOM \perp BC. Hai mặt phẳng (SBC)(SBC) và (ABC)(ABC) cắt nhau theo giao tuyến BCBC, mà SM⊥BCSM \perp BC, OM⊥BCOM \perp BC nên góc giữa hai mặt phẳng là SMO^\widehat{SMO}.

Tam giác SOMSOM vuông tại OO nên:
tan⁡SMO^=SOOM=3b2−a23a23=3b2−a23⋅23a=23b2−a2a.\tan\widehat{SMO} = \dfrac{SO}{OM} = \dfrac{\dfrac{\sqrt{3b^2 - a^2}}{\sqrt{3}}}{\dfrac{a}{2\sqrt{3}}} = \dfrac{\sqrt{3b^2 - a^2}}{\sqrt{3}} \cdot \dfrac{2\sqrt{3}}{a} = \dfrac{2\sqrt{3b^2 - a^2}}{a}.

*Kiểm tra điều kiện tồn tại:* để hình chóp có nghĩa cần SO>0SO > 0, tức b2>a23b^2 > \dfrac{a^2}{3} hay 3b2−a2>03b^2 - a^2 > 0 (các căn thức đều xác định).

Đáp số

sin⁡=3b2−a2b3=9b2−3a23b\sin = \dfrac{\sqrt{3b^2 - a^2}}{b\sqrt{3}} = \dfrac{\sqrt{9b^2 - 3a^2}}{3b}tan⁡=23b2−a2a\tan = \dfrac{2\sqrt{3b^2 - a^2}}{a}

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.