Giải Vận dụng 2 trang 50 SGK Toán 11
Đề bài
Từ một tấm tôn hình chữ nhật, tại 4 góc bác Hùng cắt bỏ đi 4 hình vuông có cùng kích thước và sau đó hàn gắn các mép tại các góc như Hình 7.65. Giải thích vì sao bằng cách đó, bác Hùng nhận được chiếc thùng không nắp có dạng hình hộp chữ nhật.
Hình 7.65 gồm ba hình minh hoạ: (1) một tấm tôn hình chữ nhật nguyên vẹn; (2) tấm tôn đó sau khi cắt bỏ 4 hình vuông bằng nhau ở 4 góc (có mũi tên cong ở 4 góc chỉ việc gấp các mép lên); (3) chiếc thùng không nắp dạng hình hộp chữ nhật nhận được sau khi gấp và hàn các mép.
Lời giải
Phân tích. Sau khi cắt bỏ 4 hình vuông bằng nhau ở 4 góc, phần tôn còn lại gồm một hình chữ nhật ở giữa (sẽ là đáy thùng) và 4 mảnh hình chữ nhật ở 4 cạnh (sẽ là 4 mặt bên). Gấp 4 mảnh này lên rồi hàn các mép ở góc, ta được chiếc thùng không nắp. Cần giải thích vì sao thùng đó là hình hộp chữ nhật.
Gọi tên các đối tượng. Gọi hình chữ nhật ở giữa là đáy , nằm trong mặt phẳng . Vì 4 hình vuông bị cắt có cùng kích thước, cạnh mỗi hình vuông bằng , nên 4 mảnh bên khi gấp lên đều là hình chữ nhật có cùng chiều cao .
a) Mỗi mặt bên vuông góc với mặt đáy.
Khi bác Hùng gấp mỗi mảnh bên lên dọc theo một cạnh của sao cho mảnh đó dựng thẳng đứng, mặt phẳng chứa mảnh bên tạo với mặt phẳng đáy một góc nhị diện bằng . Do đó mỗi mặt bên là một mặt phẳng vuông góc với mặt đáy .
b) Các cạnh bên (mép hàn ở góc) vuông góc với mặt đáy.
Xét hai mặt bên kề nhau, chẳng hạn mặt dựng trên cạnh và mặt dựng trên cạnh . Sau khi gấp, hai mép thẳng đứng của chúng trùng nhau và được hàn lại thành một cạnh bên, là giao tuyến của hai mặt bên đó.
Hai mặt bên này cùng vuông góc với mặt phẳng đáy và cắt nhau theo mép hàn. Theo tính chất: *nếu hai mặt phẳng cắt nhau và cùng vuông góc với một mặt phẳng thứ ba thì giao tuyến của chúng vuông góc với mặt phẳng thứ ba đó*. Suy ra mép hàn (cạnh bên) vuông góc với mặt đáy .
Lập luận tương tự cho cả 4 góc, ta được cả 4 cạnh bên đều vuông góc với mặt đáy .
c) Kết luận thùng là hình hộp chữ nhật.
Vì 4 cạnh bên cùng vuông góc với nên chúng song song với nhau và đều có độ dài bằng (chiều cao các mảnh bên). Do đó:
- Đáy là hình chữ nhật;
- Các cạnh bên vuông góc với đáy nên mỗi mặt bên là hình chữ nhật, và mặt trên (miệng thùng) cũng là hình chữ nhật bằng đáy.
Một khối có đáy là hình chữ nhật và các cạnh bên vuông góc với đáy chính là hình hộp chữ nhật. Vậy bằng cách cắt 4 hình vuông bằng nhau ở 4 góc rồi gấp và hàn các mép, bác Hùng nhận được chiếc thùng không nắp có dạng hình hộp chữ nhật (đpcm).
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.