Sách giáo khoa Toán 11 Tập hai

Giải Bài 7.15 trang 43 SGK Toán 11

Bài 24. Phép chiếu vuông góc. Góc giữa đường thẳng và mặt phẳng   Đã kiểm chéo

Đề bài

Hãy nêu cách đo góc giữa đường thẳng chứa tia sáng mặt trời và mặt phẳng nằm ngang tại một vị trí và một thời điểm.

Lời giải

Ý tưởng. Góc giữa tia sáng mặt trời và mặt phẳng nằm ngang chính là góc giữa đường thẳng chứa tia sáng và hình chiếu vuông góc của nó trên mặt phẳng nằm ngang. Ta dùng một chiếc cọc thẳng đứng và bóng nắng của nó để dựng ra góc đó rồi đo.

Cách đo.

- Cắm một chiếc cọc OAOA thẳng đứng (tức OAOA vuông góc với mặt đất nằm ngang) tại vị trí cần đo, với OO nằm trên mặt đất, AA là đỉnh cọc. Đo chiều cao cọc OA=hOA = h.

- Tại thời điểm đó, tia sáng mặt trời đi qua đỉnh AA in bóng của cọc trên mặt đất; gọi BB là điểm đầu bóng (bóng của đỉnh AA). Khi đó tia sáng đi qua AA nằm trên đường thẳng ABAB. Đo độ dài bóng OB=ℓOB = \ell.

- Vì OA⊥OA \perp mặt đất nên OO là hình chiếu vuông góc của AA trên mặt đất, do đó OBOB là hình chiếu vuông góc của đường thẳng ABAB (đường thẳng chứa tia sáng) trên mặt phẳng nằm ngang. Vậy góc giữa tia sáng và mặt phẳng nằm ngang là góc ABO^\widehat{ABO}.

- Tam giác AOBAOB vuông tại OO nên đặt α=ABO^\alpha = \widehat{ABO} ta có:
tan⁡α=OAOB=hℓ.\tan\alpha = \dfrac{OA}{OB} = \dfrac{h}{\ell}.

Suy ra số đo góc cần tìm:
α=arctan⁡hℓ.\alpha = \arctan\dfrac{h}{\ell}.

Kết luận. Chỉ cần đo chiều cao cọc hh và độ dài bóng nắng ℓ\ell của nó trên mặt đất tại vị trí và thời điểm đã cho, rồi tính α=arctan⁡hℓ\alpha = \arctan\dfrac{h}{\ell}; đó là góc giữa đường thẳng chứa tia sáng mặt trời và mặt phẳng nằm ngang.

Đáp số

α=arctan⁡hℓ\alpha = \arctan\dfrac{h}{\ell}, với hh là chiều cao cọc thẳng đứng và ℓ\ell là độ dài bóng của cọc trên mặt đất

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.