Sách giáo khoa Toán 11 Tập hai

Giải Bài 7.9 trang 36 SGK Toán 11

Bài 23. Đường thẳng vuông góc với mặt phẳng   Đã kiểm chéo

Đề bài

Một cột bóng rổ được dựng trên một sân phẳng. Bạn Hùng đo khoảng cách từ một điểm trên sân, cách chân cột 1 m đến một điểm trên cột, cách chân cột 1 m được kết quả là 1,5 m (H.7.27). Nếu phép đo của Hùng là chính xác thì cột có vuông góc với sân hay không? Có thể kết luận rằng cột không có phương thẳng đứng hay không?

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 36 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Hình 7.27: Một cột bóng rổ dựng thẳng đứng trên sân. Trên cột, điểm cách chân cột 1 m (đoạn thẳng đứng dài 1 m). Trên sân, điểm cách chân cột 1 m (đoạn nằm ngang dài 1 m). Khoảng cách giữa điểm trên cột và điểm trên sân là 1,5 m (đoạn xiên nét đứt). Tạo thành tam giác với hai cạnh 1 m và cạnh huyền 1,5 m.

Lời giải

Gọi OO là chân cột, BB là điểm trên cột với OB=1OB = 1 m, AA là điểm trên sân với OA=1OA = 1 m. Theo phép đo của Hùng, AB=1,5AB = 1,5 m.

a) Cột có vuông góc với sân hay không?

Giả sử cột vuông góc với sân. Khi đó đường thẳng chứa cột vuông góc với mặt phẳng sân nên nó vuông góc với mọi đường thẳng nằm trong sân, trong đó có đường thẳng OAOA. Suy ra OB⊥OAOB \perp OA, tức là tam giác OABOAB vuông tại OO.

Áp dụng định lí Pythagore cho tam giác vuông OABOAB:
AB=OA2+OB2=12+12=2≈1,41 (m).AB = \sqrt{OA^2 + OB^2} = \sqrt{1^2 + 1^2} = \sqrt{2} \approx 1,41 \text{ (m)}.

Điều này mâu thuẫn với kết quả đo AB=1,5AB = 1,5 m (vì 1,5≠21,5 \neq \sqrt{2}).

Vậy nếu phép đo của Hùng là chính xác thì cột không vuông góc với sân.

b) Có thể kết luận cột không có phương thẳng đứng hay không?

Không thể kết luận như vậy. Một đường thẳng có phương thẳng đứng khi và chỉ khi nó vuông góc với mặt phẳng nằm ngang. Đề bài chỉ cho biết sân *phẳng* chứ không cho biết sân *nằm ngang*. Nếu mặt sân bị nghiêng thì ngay cả khi cột có phương thẳng đứng, cột vẫn không vuông góc với sân, và kết quả đo như trên hoàn toàn có thể xảy ra.

Vậy từ phép đo của Hùng, ta chỉ kết luận được cột không vuông góc với sân, chứ không thể kết luận cột không có phương thẳng đứng.

Đáp số

Cột không vuông góc với sân (vì nếu vuông góc thì khoảng cách đo được phải là 2≈1,41\sqrt{2} \approx 1,41 m ≠1,5\neq 1,5 m)Không thể kết luận cột không có phương thẳng đứng, vì đề chỉ cho sân phẳng chứ không cho sân nằm ngang

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.