Sách giáo khoa Toán 11 Tập hai

Giải Bài 6.4 trang 9 SGK Toán 11

Bài 18. Lũy thừa với số mũ thực   Đã kiểm chéo

Đề bài

Cho x,yx, y là các số thực dương. Rút gọn các biểu thức sau:

a) A=x13y+y13xx6+y6A = \dfrac{x^{\frac{1}{3}}\sqrt{y} + y^{\frac{1}{3}}\sqrt{x}}{\sqrt[6]{x} + \sqrt[6]{y}};

b) B=(x3y3−1)3+1⋅x−3−1y−2B = \left(\dfrac{x^{\sqrt{3}}}{y^{\sqrt{3}-1}}\right)^{\sqrt{3}+1} \cdot \dfrac{x^{-\sqrt{3}-1}}{y^{-2}}.

Lời giải

a) Điều kiện x,y>0x,y>0 nên mọi lũy thừa đều xác định. Đưa về cùng cơ số lũy thừa bậc 16\dfrac16.

Đặt u=x6=x16u=\sqrt[6]{x}=x^{\frac16} và v=y6=y16v=\sqrt[6]{y}=y^{\frac16} (với u,v>0u,v>0). Khi đó:

x13=u2,y=y12=v3,y13=v2,x=x12=u3.x^{\frac13}=u^{2},\quad \sqrt{y}=y^{\frac12}=v^{3},\quad y^{\frac13}=v^{2},\quad \sqrt{x}=x^{\frac12}=u^{3}.

Tử số:
x13y+y13x=u2v3+v2u3=u2v2(v+u)=u2v2(u+v).x^{\frac13}\sqrt{y}+y^{\frac13}\sqrt{x}=u^{2}v^{3}+v^{2}u^{3}=u^{2}v^{2}(v+u)=u^{2}v^{2}(u+v).

Mẫu số: x6+y6=u+v>0\sqrt[6]{x}+\sqrt[6]{y}=u+v>0.

Do đó
A=u2v2(u+v)u+v=u2v2=x13y13=(xy)13=xy3.A=\dfrac{u^{2}v^{2}(u+v)}{u+v}=u^{2}v^{2}=x^{\frac13}y^{\frac13}=(xy)^{\frac13}=\sqrt[3]{xy}.

Vậy A=xy3A=\sqrt[3]{xy}.

b) Dùng các quy tắc (am)n=amn(a^{m})^{n}=a^{mn}, am⋅an=am+na^{m}\cdot a^{n}=a^{m+n}, 1an=a−n\dfrac{1}{a^{n}}=a^{-n}.

*Tính thừa số thứ nhất:*
(x3y3−1)3+1=x3(3+1)⋅y−(3−1)(3+1).\left(\dfrac{x^{\sqrt3}}{y^{\sqrt3-1}}\right)^{\sqrt3+1}=x^{\sqrt3(\sqrt3+1)}\cdot y^{-(\sqrt3-1)(\sqrt3+1)}.

Với số mũ của xx: 3(3+1)=3+3\sqrt3(\sqrt3+1)=3+\sqrt3.

Với số mũ của yy: −(3−1)(3+1)=−((3)2−1)=−(3−1)=−2-(\sqrt3-1)(\sqrt3+1)=-\big((\sqrt3)^{2}-1\big)=-(3-1)=-2.

Suy ra thừa số thứ nhất bằng x3+3 y−2x^{3+\sqrt3}\,y^{-2}.

*Thừa số thứ hai:*
x−3−1y−2=x−3−1 y2.\dfrac{x^{-\sqrt3-1}}{y^{-2}}=x^{-\sqrt3-1}\,y^{2}.

*Nhân hai thừa số:*
B=x3+3 y−2⋅x−3−1 y2=x(3+3)+(−3−1)⋅y−2+2.B=x^{3+\sqrt3}\,y^{-2}\cdot x^{-\sqrt3-1}\,y^{2}=x^{(3+\sqrt3)+(-\sqrt3-1)}\cdot y^{-2+2}.

Số mũ của xx: (3+3)+(−3−1)=2(3+\sqrt3)+(-\sqrt3-1)=2; số mũ của yy: −2+2=0-2+2=0.

Do đó B=x2⋅y0=x2B=x^{2}\cdot y^{0}=x^{2}.

Vậy B=x2B=x^{2}.

Đáp số

A=xy3A=\sqrt[3]{xy}B=x2B=x^{2}

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.