Giải Bài 2.32 trang 57 SGK Toán 11
Đề bài
Một hình vuông màu vàng có cạnh 1 đơn vị dài được chia thành chín hình vuông nhỏ hơn và hình vuông ở chính giữa được tô màu xanh như Hình 2.1. Mỗi hình vuông màu vàng nhỏ hơn lại được chia thành chín hình vuông con, và mỗi hình vuông con ở chính giữa lại được tô màu xanh. Nếu quá trình này được tiếp tục lặp lại năm lần, thì tổng diện tích các hình vuông được tô màu xanh là bao nhiêu?
Hình 2.1: ba hình vuông minh họa các bước của quá trình chia (fractal kiểu thảm Sierpinski). Hình thứ nhất: một hình vuông màu vàng chia thành lưới 3×3 (chín ô), ô chính giữa tô màu xanh. Hình thứ hai: mỗi trong tám ô vàng còn lại tiếp tục được chia thành lưới 3×3 và ô giữa của mỗi ô đó tô màu xanh (ngoài ô xanh lớn ở giữa). Hình thứ ba: tiếp tục lặp lại quá trình thêm một bước nữa, tạo thành họa tiết dày đặc gồm nhiều ô vuông xanh với kích thước giảm dần.
Lời giải
Phân tích quá trình tô màu
Hình vuông ban đầu có cạnh nên diện tích bằng (đơn vị diện tích).
- Lần 1: Chia hình vuông thành hình vuông nhỏ bằng nhau rồi tô xanh ô chính giữa. Ô này có diện tích
- Lần 2: Mỗi hình trong hình vuông vàng còn lại (mỗi hình có diện tích ) lại được chia thành phần và tô xanh ô giữa. Mỗi ô xanh mới có diện tích , và có ô như vậy, nên diện tích xanh tô thêm là
- Tổng quát: Sau mỗi lần, số ô vàng tăng gấp và diện tích mỗi ô giảm đi lần, nên diện tích xanh tô thêm ở lần thứ là
Nhận ra cấp số nhân
Dãy là một cấp số nhân với số hạng đầu và công bội .
Tính tổng diện tích xanh sau lần
Tổng diện tích các hình vuông xanh là tổng số hạng đầu:
Do đó
Kết luận: Sau lần lặp, tổng diện tích các hình vuông được tô màu xanh là
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.