Sách giáo khoa Toán 11 Tập một

Giải Bài 2.21 trang 55 SGK Toán 11

Bài 7. Cấp số nhân   Đã kiểm chéo

Đề bài

Một loại thuốc được dùng mỗi ngày một lần. Lúc đầu nồng độ thuốc trong máu của bệnh nhân tăng nhanh, nhưng mỗi liều kế tiếp có tác dụng ít hơn liều trước đó. Lượng thuốc trong máu ở ngày thứ nhất là 50 mg, và mỗi ngày sau đó giảm chỉ còn một nửa so với ngày kề trước đó. Tính tổng lượng thuốc (tính bằng mg) trong máu của bệnh nhân sau khi dùng thuốc 10 ngày liên tiếp.

Lời giải

Phân tích. Gọi unu_n là lượng thuốc (mg) có thêm vào máu ở ngày thứ nn do liều dùng ngày đó.

- Ngày thứ nhất: u1=50u_1 = 50 (mg).
- Mỗi ngày sau chỉ còn một nửa ngày kề trước, nên:
un+1=12 un.u_{n+1} = \tfrac{1}{2}\,u_n.

Vậy (un)(u_n) là một cấp số nhân với số hạng đầu u1=50u_1 = 50 và công bội q=12q = \dfrac{1}{2}.

Tổng lượng thuốc sau 10 ngày. Tổng lượng thuốc trong máu bằng tổng 10 số hạng đầu của cấp số nhân:
S10=u1⋅1−q101−q.S_{10} = u_1 \cdot \frac{1 - q^{10}}{1 - q}.

Thay số u1=50, q=12u_1 = 50,\ q = \dfrac{1}{2}:
S10=50⋅1−(12)101−12=50⋅1−1102412=100(1−11024)=100⋅10231024.S_{10} = 50 \cdot \frac{1 - \left(\frac{1}{2}\right)^{10}}{1 - \frac{1}{2}} = 50 \cdot \frac{1 - \frac{1}{1024}}{\frac{1}{2}} = 100\left(1 - \frac{1}{1024}\right) = 100 \cdot \frac{1023}{1024}.

Vậy:
S10=1023001024≈99,9 (mg).S_{10} = \frac{102300}{1024} \approx 99{,}9 \text{ (mg)}.

Kiểm tra. Vì q=12<1q = \frac{1}{2} < 1 nên tổng luôn nhỏ hơn giá trị giới hạn u11−q=501/2=100\dfrac{u_1}{1-q} = \dfrac{50}{1/2} = 100 (mg). Kết quả 99,9<10099{,}9 < 100 là hợp lí.

Kết luận. Tổng lượng thuốc trong máu của bệnh nhân sau 10 ngày dùng thuốc liên tiếp xấp xỉ 99,999{,}9 mg.

Đáp số

S10=100⋅10231024≈99,9S_{10} = 100 \cdot \dfrac{1023}{1024} \approx 99{,}9 mg

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.