Sách giáo khoa Toán 11 Tập một

Giải Bài 2.16 trang 55 SGK Toán 11

Bài 7. Cấp số nhân   Đã kiểm chéo

Đề bài

Viết năm số hạng đầu của mỗi dãy số (un)(u_n) sau và xem nó có phải là cấp số nhân không. Nếu nó là cấp số nhân, hãy tìm công bội qq và viết công thức số hạng tổng quát của nó dưới dạng un=u1⋅qn−1u_n = u_1 \cdot q^{n-1}.

a) un=5nu_n = 5n;

b) un=5nu_n = 5^n;

c) u1=1,un=nun−1u_1 = 1, u_n = n u_{n-1};

d) u1=1,un=5un−1u_1 = 1, u_n = 5 u_{n-1}.

Lời giải

a) un=5nu_n = 5n

Năm số hạng đầu:

u1=5⋅1=5; u2=5⋅2=10; u3=5⋅3=15; u4=5⋅4=20; u5=5⋅5=25.u_1 = 5\cdot 1 = 5;\ u_2 = 5\cdot 2 = 10;\ u_3 = 5\cdot 3 = 15;\ u_4 = 5\cdot 4 = 20;\ u_5 = 5\cdot 5 = 25.

Xét các tỉ số của hai số hạng liên tiếp:

u2u1=105=2;u3u2=1510=32.\dfrac{u_2}{u_1} = \dfrac{10}{5} = 2;\quad \dfrac{u_3}{u_2} = \dfrac{15}{10} = \dfrac{3}{2}.

Vì u2u1≠u3u2\dfrac{u_2}{u_1} \ne \dfrac{u_3}{u_2} nên dãy số (un)(u_n) không phải là cấp số nhân.

b) un=5nu_n = 5^n

Năm số hạng đầu:

u1=5; u2=25; u3=125; u4=625; u5=3125.u_1 = 5;\ u_2 = 25;\ u_3 = 125;\ u_4 = 625;\ u_5 = 3125.

Với mọi n≥1n \ge 1 ta có:

un+1un=5 n+15 n=5.\dfrac{u_{n+1}}{u_n} = \dfrac{5^{\,n+1}}{5^{\,n}} = 5.

Tỉ số này không đổi nên (un)(u_n) là cấp số nhân với công bội q=5q = 5.

Số hạng đầu u1=5u_1 = 5, do đó công thức số hạng tổng quát:

un=u1⋅q n−1=5⋅5 n−1.u_n = u_1\cdot q^{\,n-1} = 5\cdot 5^{\,n-1}.

c) u1=1, un=n un−1u_1 = 1,\ u_n = n\,u_{n-1}

Năm số hạng đầu:

u1=1; u2=2⋅u1=2; u3=3⋅u2=6; u4=4⋅u3=24; u5=5⋅u4=120.u_1 = 1;\ u_2 = 2\cdot u_1 = 2;\ u_3 = 3\cdot u_2 = 6;\ u_4 = 4\cdot u_3 = 24;\ u_5 = 5\cdot u_4 = 120.

Xét các tỉ số:

u2u1=2;u3u2=62=3.\dfrac{u_2}{u_1} = 2;\quad \dfrac{u_3}{u_2} = \dfrac{6}{2} = 3.

Vì u2u1≠u3u2\dfrac{u_2}{u_1} \ne \dfrac{u_3}{u_2} nên dãy số (un)(u_n) không phải là cấp số nhân.

d) u1=1, un=5 un−1u_1 = 1,\ u_n = 5\,u_{n-1}

Năm số hạng đầu:

u1=1; u2=5⋅u1=5; u3=5⋅u2=25; u4=5⋅u3=125; u5=5⋅u4=625.u_1 = 1;\ u_2 = 5\cdot u_1 = 5;\ u_3 = 5\cdot u_2 = 25;\ u_4 = 5\cdot u_3 = 125;\ u_5 = 5\cdot u_4 = 625.

Từ hệ thức truy hồi un=5 un−1u_n = 5\,u_{n-1} ta có unun−1=5\dfrac{u_n}{u_{n-1}} = 5 với mọi n≥2n \ge 2. Tỉ số không đổi nên (un)(u_n) là cấp số nhân với công bội q=5q = 5.

Số hạng đầu u1=1u_1 = 1, do đó công thức số hạng tổng quát:

un=u1⋅q n−1=1⋅5 n−1=5 n−1.u_n = u_1\cdot q^{\,n-1} = 1\cdot 5^{\,n-1} = 5^{\,n-1}.

Đáp số

Không phải cấp số nhânLà cấp số nhân: q=5q=5, un=5⋅5n−1=5nu_n=5\cdot 5^{n-1}=5^nKhông phải cấp số nhânLà cấp số nhân: q=5q=5, un=5n−1u_n=5^{n-1}

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.